Autor: Adminus

5 minut z historią

5 minut z historią

Czas powszechnej kwarantanny, niecodzienność rzeczywistości, w której przyszło nam żyć w dobie pandemii koronawirusa, spowodował, że dla wielu osób był to czas nie tylko przymusowej izolacji, ale także różnego rodzaju niepokojów. Fundacja „Bonum adipisci” – Dążyć do dobra, zwłaszcza zaś dr Emilian Prałat, wspólnie z wywodzącym się z Kościana artystą fotografem Filipem Bączkiewiczem, zrealizowali cykl pięciu filmów edukacyjnych pod wspólnym tytułem „5 minut z historią”, w ramach których zaprezentowano dzieje epidemii na terenie Ziemi Kościańskiej. Pomysł był spontaniczny. Początkowo zamierzaliśmy stworzyć jeden odcinek. Już po pierwszym nagraniu okazało się, że wystarczy nam materiału na trzy odcinki. Dwa kolejne powstały dzięki społecznemu oddźwiękowi mieszkańców powiatu, którzy przekazali nam informacje dzięki którym dotarliśmy do nowych źródeł. Ostatecznie spontaniczny projekt przerodził się w mini serial składający się z pięciu odcinków poświęconych epidemiom i dodatkowego odcinka dedykowanego Helenie Modrzejewskiej, której 180 rocznica urodzin przypada w tym roku. Tytułowe „5 minut z historią” to w sumie blisko 50 minut materiału edukacyjnego i popularnonaukowego. Celem projektu było pokazanie, że epidemia, z którą mamy obecnie do czynienia, nie jest ani pierwszą, ani zapewne ostatnią. Co jednak ważne – i to jest nadrzędną myślą mini serialu – z wszystkimi tymi przypadkami udawało się nam sobie poradzić. W materiałach filmowych pokazujemy fakty, dane statystyczne, podobieństwa w zakresie przebiegu różnych epidemii i stosowanych metod walki z nimi. Przypominamy ważne postaci związane z regionem, które miały duże zasługi w walce z epidemiami. Z jednej strony pokazujemy wymiar uniwersalny, z drugiej lokalny. 


Odcinek 1 Kościan i Gmina Kościan. W pierwszym odcinku przybliżyliśmy historię epidemii cholery na terenie Wielkopolski, począwszy od 1831 roku aż do ostatniej jej emisji w 1872 roku. pokazaliśmy na starym kościańskim cmentarzu grób dra Bogusława Palickiego, który w 1853 roku zdiagnozował „pacjentkę zero”, przypomnieliśmy także innych lekarzy związanych z regionem, którzy mieli zasługi w walce z zarazą. Nie zabrakło informacji o sposobach odkażania domostw i profilaktyce tamtych czasów. Przywołano również temat grypy hiszpanki, która zebrała blisko pół miliona ofiar. Przy tej okazji zwróciliśmy uwagę na brak do dnia dzisiejszego badań, które odpowiedziałyby ilu powstańców i żołnierzy z Wielkopolski zmarło w następstwie komplikacji po hiszpance. Ostatni fragment poświęcono budowie systemu wodno-kanalizacyjnego w Kościanie, z centralnym jego punktem w postaci wieży ciśnień. Doprowadził on do ostatecznego uporania się z epidemią duru brzusznego.


Odcinek 2 Gmina Krzywiń. Odcinek rozpoczyna przybliżenie historii środków zapobiegawczych, jakie władze pruskie podjęły w odniesieniu do Wielkopolski w momencie pojawienia się na jej granicach pierwszych przypadków cholery. W dalszej części na dawnym wiadukcie kolejowym przypomnieliśmy okoliczności pojawienia się drugiej fali zarazy w Wielkopolsce, związanej z budową linii kolejowej. Dla zilustrowania odwieczności epidemii w dziejach cywilizacji, przybliżyliśmy informacje przekazane w Iliadzie Homera, relacje autorów antycznych o zarazie peloponeskiej czy chociażby dzieje epidemii wśród rzymskich legionistów. Odcinek zamknął fragment o sztuce i jej odniesieniu do „morowego powietrza”. Stanowił on wstęp do pokazania w Rąbiniu miejsca, gdzie spoczywać mają jego ofiary, unikatowej w skali Wielkopolski kolumny wotywnej z pelikanem czy wreszcie grobu dra Aleksandra Koncewicza, który zmarł na tyfus lecząc chorych w majątkach Chłapowskich.


Odcinek 3 Śmigiel. Odcinek w całości poświęcony Śmiglowi, miastu gdzie w latach 1709-1711 wraz z wojskami szwedzkimi walczącymi na frontach wojny północnej dotarła dżuma. W mieście i okolicy zmarło 2500 mieszkańców. Wielu z nich zostało pochowanych na obrzeżach miasta. Miejsce to oznaczono krzyżem i kamieniem z wyrytą datą 1709. Odcinek nakręcono w konwencji suspensu opartego na poszukiwaniach owego miejsca. Niespodziewanie w nagranie odcinka włączyli się urzędnicy magistratu. Udało się znaleźć wskazane wyżej miejsce. Pokazaliśmy również dawny cmentarz ewangelicki, na którym znajdują się unikatowe XVIII-wieczne epitafia ofiar tamtych wydarzeń


Odcinek 4 Gmina Czempiń. W odcinku przybliżyliśmy historię Juliusza Jaraczewskiego, ziemianina, który w 1853 roku opublikował broszurę pt. „O cholerze”. Pokazaliśmy kościół w Głuchowie gdzie autor jest pochowany, zaprezentowaliśmy fragmenty oryginalnej receptury zapobiegającej i leczącej cholerę. Nagraliśmy również fragment przed restaurowanym obecnie pałacem Żółtowskich w tej miejscowości. Materiału dopełniły ujęcia z pobliskich Jarogniewic. Przed nagraniem otrzymaliśmy informację o miejscu masowego pochówku ofiar cholery z 1853 roku. Udało się nam skontaktować z córką przedwojennego właściciela majątku w Głuchowie, która udostępniła nam niepublikowane dotychczas fotografie pałacu.


Odcinek 5 Gmina Śmigiel. Dzięki informacjom przekazanym przez osoby, które obejrzały odcinek śmigielski, udało się nam dotrzeć do miejsca prawdopodobnego pochówku ofiar epidemii z lat 1709-1711 oraz osadników niemieckich, ewangelików, którzy zasiedlili dwie opustoszałe w wyniku zarazy wsie – Sierpowo i Wydorowo. W materiale pokazaliśmy odnalezione miejsca pochówku i zwróciliśmy uwagę na problem niszczenia starych nagrobków, które znajdowały się na terenie wiejskiego cmentarza. Jednocześnie pokazaliśmy unikatowy w skali regionu, XVIII-wieczny cmentarz poewangelicki, wpisany do rejestru zabytków, lecz od lat niszczejący, na terenie którego znajduje się m.in. mauzoleum rodziny Bojanowskich czy tzw. Kriegdenkmal z 1919 roku, unikat w skali regionu.

 

Prasa o renowacji nekropolii w Rąbiniu

Prasa o renowacji nekropolii w Rąbiniu

Zachęcamy do zapoznania się z artykułem z 4 marca 2020 roku poświęconym renowacji nekropolii w Rąbiniu. Redakcji “Gazety Kościańskiej” oraz pani Karinie Jankowskiej dziękujemy za pomoc w rozpropagowaniu tej inicjatywy.

 

Prasa o Fundacji

Prasa o Fundacji

Zachęcamy do zapoznania się z artykułem nt. Fundacji zamieszczonym w numerze 2 “Przewodnika Katolickiego” z dnia 12 stycznia 2020 r.

Stanisław Morawski in memoriam

Stanisław Morawski in memoriam

Ze smutkiem informujemy, iż 23 grudnia, zmarł Stanisław August Morawski (ur. 1922), podchorąży AK, ranny w potyczce pod Żubrami koło Białegostoku, od roku 1957 na emigracji w Rzymie, zasłużony katolicki naukowiec i działacz społeczny, dyrektor biblioteki centralnej Universita Internazionale degli Studi Sociali, od 1979 roku prezes Fundacji im. Margrabiny J. Z. Umiastowskiej, członek Rady Fundacji Lanckorońskich, współzałożyciel Związku Polaków we Włoszech, kawaler Krzyża Komandorskiego z Gwiazdą Orderu Zasługi RP. W latach 30. minionego stulecia mieszkał w Turwi, którą po ponad 60 latach odwiedził w 2017 roku. Rokrocznie odwiedzał Polskę i Wielkopolskę, brał czynny udział w pracach wielu towarzystw, stowarzyszeń i organizacji polonijnych.
Był wspaniałym oratorem, pełnym dowcipu gawędziarzem, ale przede wszystkim uważnym rozmówcą, który każdemu poświęcał tak samo wiele uwagi. Szczery patriota, ucieleśnienie mądrości i serdeczności.
 
Śmierć Stanisława Morawskiego to cios dla polskiej kultury, historii i Polonii włoskiej. W jego osobie tracimy tytana pracy, świadka dziejów XX wieku, wielkiego społecznika, jednego z ostatnich organiczników, a przy tym człowieka prawego i życzliwego, który pomógł niezliczonej liczbie osób.
 
Uroczystości pogrzebowe odbyły się 27 grudnia 2019 roku o godzinie 10:00 w kościele św. Stanisława przy Via delle Botteghe Oscure 15 w Rzymie.
 
W intencji Pana Stanisława zostanie odprawiona Msza św. w kaplicy w Turwi, gdzie jako chłopiec – o czym wspominał z rozrzewnieniem – służył do mszy jako ministrant….przed ponad 80-laty…
 
Osoby, który znały Pana Stanisława prosimy o przesyłanie wspomnień z Nim związanych, z których stworzymy album pamięci.
 
Cześć Jego pamięci!
Życzenia świąteczne

Życzenia świąteczne

Na czas Świąt Bożego Narodzenia i nadchodzący Nowy Rok, życzymy wszelkiego dobra, ustawicznego do niego dążenia, umiejętności jego czynienia, radości dzielenia się nim. Niech małe, codzienne „dobra” nas dotykające, ale i przez nas czynione innym, będą źródłem autentycznego spełnienia i radości

Wspaniałych, pełnych głębi Świąt Bożego Narodzenia!

Zarząd i Rada Fundacji

Inicjujemy renowację tablic wielkopolskich organiczników!

Inicjujemy renowację tablic wielkopolskich organiczników!

7 listopada 2019 z inicjatywy dra Emiliana Prałata, Fundacja Bonum Adipisci – Dążyć do dobra, włączyła się w projekt renowacji tablic pamiątkowych wielkopolskich lekarzy organiczników – Karol Marcinkowskiego, Franciszka Chłapowskiego i Aleksandra Koncewicza. Tablice pamiątkowe dwóch pierwszych lekarzy znajdują się w murze okalającym kościół św. Wojciecha w Poznaniu. Upamiętniają dwóch wybitnych Wielkopolan, których groby zostały zniszczone w czasie II wojny światowej. Grób Koncewicza do dnia dzisiejszego znajduje się na nekropolii Chłapowskich w Rąbiniu.

Prace obejmują gruntowną renowację tablicy Marcinkowskiego i nagrobka Koncewicza. W odniesieniu do płyty komemoratywnej Chłapowskiego planowane jest wykonanie – ze względu na stopień zniszczenia – nowej na wzór istniejącej, a zarazem przeniesienie historycznej do Czerwonej Wsi, z której dr Franciszek pochodził. 

W dniu 19 grudnia 2019 odbyło się spotkanie członków Zarządu Fundacji dra Emiliana Prałata i Stanisława Chłapowskiego z prorektorem Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu, prof. dr hab. Michałem Musiałem i panią Dominiką Bazan, w trakcie którego Alma Mater dwóch wspomnianych lekarzy zaproszona została do współpracy, której efektem ma być odnowienie tablic wszystkich trzech organiczników.

Wszystkich zainteresowanych wsparcie tej inicjatywy prosimy o wsparcie. Liczy się każda złotówka! 

Oto numer konta Fundacji: 81 1140 2004 0000 3402 7900 6405

Więcej informacji znajdziecie Państwo w ZAKŁADCE

Relacja z 80. rocznicy rozstrzelań mieszkańców Ziemi Kosciańskiej

Relacja z 80. rocznicy rozstrzelań mieszkańców Ziemi Kosciańskiej

Od komendy sztandary wprowadź rozpoczęły się obchody 80. rocznicy rozstrzelań mieszkańców Ziemi Kościańskiej, które zorganizowała Fundacja Bonum Adipisci – Dążyć do dobra. Podniosły charakter uroczystości zaznaczono odśpiewaniem hymnu państwowego przy akompaniamencie Orkiestry Dętej TON z Kościana pod batutą Macieja Madanowskiego.  W imieniu Fundacji zebranych gości powitał dr Emilian Prałat, Prezes Zarządu. Wśród przybyłych znaleźli się:

  • Piotr Ruszkiewicz – Burmistrz Miasta Kościana
  • Maciej Zielonka – Przewodniczący Rady Miejskiej Kościana
  • Ks. kanonik Paweł Skrzypczak – proboszcz parafii farnej i dekanatu kościańskiego
  • Stefan Żurkiewicz – wiceprzewodniczący Rady Powiatu Kościańskiego
  • Bernard Turski – członek Zarządu Powiatu Kościańskiego
  • Andrzej Przybyła – Wójt Gminy Kościan
  • Mirosław Duda – zastępca Wójta Gminy Kościan
  • Jan Szczepaniak – Przewodniczący Rady Gminy Kościan
  • Henryk Michalski – Zastępca Przewodniczącego Rady Gminy Kościan
  • Ppłk. Przemysław Mikołajczyk – dowódca Ośrodka Szkolenia Poligonowego Wojsk Lądowych im. Dezyderego Chłapowskiego w Wędrzynie
  • mjr drużyn strzeleckich Paweł Kuleszewicz – szef sztabu Polskich Drużyn Strzeleckich Okręgu Poznańskiego
  • ppor. Damian Herda, sierż. ds. Damian Herda, serż. ds. Agnieszka Szymańska, sierż. Krzysztof Kruszelnicki – członkowie Polskich Drużyn Strzeleckich Okręgu Poznańskiego
  • Jacek Piętka – członek zarządu Wielkopolskiego Towarzystwa Genealogicznego Gniazdo
  • Prof. UAM dr hab. Cezary Trosiak – prezes Stowarzyszenia Oświatowego im. D. Chłapowskiego
  • Leszek Majchrzak – zastępca prezesa Stowarzyszenia Oświatowego im. D. Chłapowskiego
  • Irena Tomczak – członkini Zarządu Stowarzyszenia Oświatowego im. D. Chłapowskiego
  • nadkomisarz Konrad Stróżyński Naczelnik Wydziału Prewencji Komendy Powiatowej Policji w Kościanie
  • kapitan Szymon Klemenski zastępca dowódcy jednostki ratunkowo-gaśniczej z Państwowej Straży Pożarnej w Kościanie
  • Maciej Szymczak – Komendant Straży Miejskiej w Kościanie
  • Nadleśnictwa Kościan – Maciej Cudak (Nadleśniczy Nadleśnictwa Kościan), Hubert Sroczyński, Rafał Skibiński, Marek Ptak, Maciej Maciński Adam Antczak, Wojciech Dopieralski
  • Dr Rafał Kościański – Naczelnik Oddziałowego Archiwum IPN w Poznaniu
  • Jan Siliński i Zygmunt Jaskulski ze Związku Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych. Koło w Kościanie
  • Jacek Nowak – Burmistrz Miasta i Gminy Krzywiń
  • Harcmistrz Jolantę Kasprzak – komendantka Hufca im. hm. Floriana Marciniaka w Kościanie
  • Członkowie Stowarzyszenia im. Kościańskiej Rezerwy Skautowej
  • Piotr Chłapowski, prof. Krzysztof Chłapowski, Marcin Górski – członkowie Rady Fundacji Bonum Adipisci
  • Stanisław Chłapowski, Henryka Kalwajtys-Wasielica – członkowie Zarządu Fundacji Bonum Adipisci
  • Maria Chłapowska-Naskalska, Janina Naskalska-Babik – potomkinie rodziny Chłapowskich
  • Zaprzyjaźnione Prasa i media Ziemi Kościańskiej

Październikowy dzień, który dzisiaj, po 80 latach wspominamy, był bardzo podobny do dzisiejszego. Słoneczny i pogodny, chociaż naznaczony docierającymi nad Obrę informacjami o egzekucjach dokonanych w Gostyniu, Książku, Lesznie. Wielu obawiało się, że i do Kościana dotrze ostrze śmierci, jednak nikt nie sądził, że po tragedii 2 października, na miasto ponownie spadnie śmierć. A tak jednak się stało. 23 października 1939 roku oparci o symbol wolności miasta – ratusz – synowie tej ziemi, na nią się osunęli, a powietrze przeszył krzyk ciszy mieszający się z dymem wydobywającym się z luf karabinów.

Po 80. latach stajemy nad grobem tych, którzy w latach 1939-1945 na ołtarzu Ojczyzny złożyli największą ofiarę.  Dzisiaj chcemy ich uczcić, chcemy ich przypomnieć. Czas leczy rany, ale i zaciera pamięć, dlatego tak ważna – zwłaszcza dzisiaj – jest troska o prawdziwy przekaz historii, który jednak nie jest powodem kolejnych waśni i sporów, ale jako obiektywna prawda stanowi podstawę do patrzenia w przyszłość nie tylko z obawami, ale przede wszystkim ze świadomością, co może się zdarzyć gdy zapomnimy o zasadach humanizmu. Ludzie ludziom już kiedyś zgotowali najgorszy z możliwych losów. Pamiętamy o tym, ale też dzisiaj, na tym miejscu, w tym dniu, chcemy z pełną odpowiedzialnością raz dać wyraz podstawowym wartościom – szacunkowi dla drugiego człowieka, wolności, wybaczeniu.

Fundacja Bonum Adipisci, w której nazwie zawarła się dewiza rodu Chłapowskich – Dążyć do dobra – podejmując się organizacji dzisiejszej uroczystości, chciała raz jeszcze przypomnieć to, co zrodziło się w momencie gdy rozstrzelani przed 80. laty upadli na ziemię. Okupant chciał złamać opór Polaków. Egzekucje miały temu służyć. W mieszkańcach tej ziemi zagościł strach – to oczywiste i zrozumiałe. Ale zakorzeniła się może jak nigdy wcześniej, silna wolna wytrwania w polskości, przechowania spuścizny minionych wieków, i mimo że najeźdźca był okrutny, zachowania godności i okazywanie najbliższym – rodzinie, sąsiadom, potrzebującym – owego dobra –  mówił dr Prałat.

               Po wprowadzeniu i przypomnieniu założeń Akcji Tannenberg, w ramach której zginęli mieszkańcy Ziemi Kościańskiej, głos zabrał Burmistrz Miasta Kościana – Piotr Ruszkiewicz. W swym wystąpieniu przypomniał o odwiecznej pamięci mieszkańców Kościana o swych przodkach, czego świadectwem było podjęcie przed 80-laty, już w miesiąc po zakończeniu działań wojennych starań o ekshumację ofiar oraz godny ich pochówek. Przypomniał także wydarzenia z 2 października, jak również eksterminację pacjentów kościańskiego szpitala psychiatrycznego. Za utrwalanie tej pamięci odpowiedzialny odpowiedzialni byli m.in. Klemens Kruszewski, Piotr Bauer czy Józef Świątkiewicz.

               Przemówienie wygłosił także Piotr Chłapowski, Przewodniczący Rady Fundacji Bonum Adipisci, a zarazem wnuk rozstrzelanego przed 80. laty Mieczysława:

Szanowni Państwo,

Spotykamy się dzisiaj, aby przywrócić i uczcić  pamięć osób, które żyły tutaj – tutaj na Wielkopolskiej ziemi, którzy na tej  ziemi i dla tej ziemi pracowali  i tu oddali swoje życie…

Poprzez tragiczne wydarzenia wojenne,  a zwłaszcza egzekucje na Kościańskim Rynku,  szereg Wielkopolan, może nawet dzisiaj tu obecnych straciło swoich bliskich,  a może nawet ich nigdy nie poznało .

 Jednym ze straconych na był Mieczysław Chłapowski , mój i mojej siostry Dziadek. Dziadek to bliska osoba, my z powodu tego tragicznego wojennego wydarzenia minęliśmy się  z nim pokoleniowo, ale z przekazów rodzinnych (naszego Ojca)  i  dokumentów pozostałych po naszych Dziadkach wiemy czemu poświęcił większość swego życia.  Ileż w tych, przecież tylko fragmentarycznych przypadkiem zachowanych dokumentach jest informacji o jego i lokalnego społeczeństwa działalności na rzecz odradzającego się Państwa Polskiego .

Za to zaangażowanie społeczne, za pracę dla wspólnego dobra, za prawdziwie patriotyczną postawę, za wkład w polską kulturę, tak jak Mieczysława Chłapowskiego stracono wielu Wielkopolan. Dzisiaj jesteśmy tutaj i Ich wspominamy. Niech ta pamięć o Nich będzie dla nas  motywacją dla naszych postaw obywatelskich i pracy dla wspólnego dobra – idei która przyświecała życiu  Straconych.

Po nim Pani Maria Chłapowska-Naskalska odczytała wiersz anonimowego autora zawarty w zbiorze „A call from Warsaw” wydanym w Anglii:

Egzekucja w Środzie

W mieście takim zwyczajnym, ot – jak dzień powszedni,

Ruch niezwykły; mur worków z piaskiem w rynku stanął.

Kordon policji dzieli trotuar od jezdni,

Tłumy na widowisko rozkazem zwołano.

W Środzie, Gostyniu, wszędzie jednaki rytuał;

śmierć jest „zglajchszaltowana”.

Rzędem po jej przydział trzeba stać,

aby grozę ludność polska czuła, aby w lęku marł

każdy kto rzecz taką widział.

Wychylono się z okien. Już wiodą na rozstrzał pierwszych.

Krok mają chwiejny, odzież pogniecioną,

Twarze szare, lecz oczy im świecą jak ostrze bagnetów.

Pod workami ich w rząd ustawiono.

Była dławiąca cisza, a niebo ziemiste,

bo październik aż w chmury bryznął strugą błota.

Szloch kobiecy wyjąkał nagle: Chryste, Chryste!

Jęk podano z ust do ust. Potem znów martwota.

Zdawało się, że czas stanął. Że się nie posunie

Naprzód. A wtedy krzyknął skazaniec Chłapowski:

Niech żyje Francja, Anglia i zwycięstwo Polski !!

Przeżegnał braci. Wzięli tę śmierć jak Komunię.

Po przemowach odczytano apel pamięci ułożony szczególnie na tę okazję:

Jeno wyjmij mi z tych oczu
szkło bolesne – obraz dni,
które czaszki białe toczy
przez płonące łąki krwi.
Jeno odmień czas kaleki,
zakryj groby płaszczem rzeki,
zetrzyj z włosów pył bitewny,
tych lat gniewnych
czarny pył

            Krzysztof Kamil Baczyński – „Niebo złote ci otworzę…”

Stajemy dzisiaj do uroczystego apelu pamięci w dniu 80. rocznicy wydarzeń, które dla Ziemi Kościańskiej były jednym z najtragiczniejszych momentów w najnowszej historii. Przychodząc na to miejsce świadomi jesteśmy ofiary, jaką wówczas poniosła społeczność tej ziemi. Z tą większa odpowiedzialnością winniśmy wykorzystać owoce naszej dzisiejszej wolności. Z tym większy szacunkiem odnosić się powinniśmy do drugiego człowieka, do innego zdania, do innych przekonań. 80 lat temu rację chciał mieć jeden. Dzisiaj – wpatrzeni w te kamienie, pod którymi spoczywa kilkuset naszych przodków – jak nigdy powinniśmy uświadomić sobie, że jedyną racją jest wolność, której na imię Polska.

Przyzywam ofiary pierwszych publicznych egzekucji w Kościanie: Ludwika Cichorzewskiego z Kokorzyna, Ludwika Kaczmarka z Kościana, Władysława Kościelskiego z Sepna, Franciszka Obaro z Kościana, Stanisława Pobiszczaka z Kościana, Józefa Szynklewskiego z Czempinia, Ludwika Wenskiego z Kościana, Władysława Wydrę z Kościana. Do Was wołam niewinni synowie ziemi śmigielskiej, śremskiej, średzkiej, ksiąskiej, kórnickiej, mosińskiej, kostrzyńskiej, leszczyńskiej, osieckiej, włoszakowickiej, gostyńskiej, krobskiej i ponieckiej.

Stańcie do apelu!

Chwała Bohaterom!

Do Was wołamy i przed Wami stajemy, którzy 80 lat temu zginęliście pod ścianą kościańskiego ratusza. Was przyzywamy: Edwarda Brzeskiego, Mieczysława Chłapowskiego, Ludwika Dubskiego, Bronisława Farulewskiego, Jana Hejnowicza, Zygmunta Hełczyńskiego, Jan Hoeffnera, Jana Ido, Zygmunta Irżabeka, Franciszka Leśniaka, Franciszka Michalaka, Eryka Smorowskiego, Edmunda Sowińskiego, Jana Sroczyńskiego, Jana Szołdrskiego, Stanisława Szukalskiego, Józefa Tomaszewskiego, Józefa Wojciechowskiego.

Stańcie do apelu!

Chwała Bohaterom!

Cześć oddajemy 45 polskim sercom, która po raz ostatni zabiły 7 listopada 1939 roku, kiedy w Parku Miejskim zatrzymane zostały przez kule okupantów. Przywołujemy pamięć 21 jeden Polaków zamordowanych w lesie racockim

Stańcie do apelu!

Chwała Bohaterom!

Wspominamy ofiary nieludzkiej ideologii, która chorym i słabym odmawiała prawa do życia, która w styczniu 1940 roku, rękoma lekarz i żołnierzy pozbawionych współczucia, odebrały życie kilkuset pacjentom szpitala psychiatrycznego w Kościanie.

Stańcie do apelu!

Chwała Bohaterom!

Do Was wołamy mieszkańcy Ziemi Kościańskiej, więźniowie pierwszego nazistowskiego obozu koncentracyjnego na ziemiach polskich – Fortu VII w Poznaniu. O Was pamiętamy synowie i córki tej ziemi zamęczeni w wielu miejscach kaźni i obozach pracy.

Stańcie do apelu!

Chwała Bohaterom!

Przyzywamy Was – lekarzy, nauczycieli, księży, działaczy społecznych, weteranów powstania wielkopolskiego, ziemian, którzy z racji swej cywilnej odwagi jak i czynów, zostaliście wywiezieni, internowani czy zabici.

Stańcie do apelu!

Chwała Bohaterom!

Przyzywam Was bezimienni, zapomniani, których nigdy nie odnaleziono, ale którzy po dzień dzisiejszy jesteście w naszych sercach i pamięci. Stojąc na tym miejscu, przyzywając na świadków duchy przodków i świętą ziemię, która zroszona była krwią i łzami naszych przodków, przyrzekamy pamiętać o Was, obiecujemy przekazywać zasady, którymi się kierowaliście młodemu pokoleniu. Mając w pamięci Waszą ofiarę, chcemy Wam ofiarować nasz trud, nasze zaangażowanie w starania o nasze małe Ojczyzny, które razem tworzą nasz wspólny dom – Polskę.

Stańcie do apelu!

Chwała Bohaterom!

Od­dzie­li­li cię, sy­necz­ku, od snów, co jak mo­tyl drżą, ha­fto­wa­li ci, sy­necz­ku, smut­ne oczy rudą krwią, ma­lo­wa­li kra­jo­bra­zy w żół­te ście­gi po­żóg, wy­szy­wa­li wi­siel­ca­mi drzew pły­ną­ce mo­rze. Wy­uczy­li cię, sy­necz­ku, zie­mi twej na pa­mięć, gdyś jej ścież­ki po­wy­ci­nał że­la­zny­mi łza­mi. Od­cho­wa­li cię w ciem­no­ści, od­kar­mi­li boch­nem trwóg, prze­mie­rzy­łeś po omac­ku naj­wsty­dliw­sze z ludz­kich dróg. I wy­sze­dłeś, jasny syn­ku, z czar­ną bro­nią w noc, i po­czu­łeś, jak się jeży w dźwię­ku mi­nut – zło. Za­nim pa­dłeś, jesz­cze zie­mię prze­że­gna­łeś ręką. Czy to była kula, syn­ku, czy to ser­ce pękło?

Krzysztof Kamil Baczyński – „Elegia…o chłopcu polskim”

Na zakończenie apelu dr Prałat poprosił wszystkich uczestników o minutę ciszy, po czym odegrano marsza żałobny. Następnie rozpoczęła się, przy dźwiękach werbla, ceremonia składania wieńców i zniczy na płycie mauzoleum. W ceremonii wzięło udział 19 delegacji:

  • Fundacji Bonum Adipisci – Dążyć do dobra w składzie: Piotr Chłapowski (Przewodniczący Rady Fundacji), prof. Krzysztof Chłapowski i mec. Marcin Górski (członkowie Rady), Stanisław Chłapowski (członek Zarządu) z żoną Jadwigą, Maria Chłapowska-Naskalska z córką Janiną Babik, potomkinie rozstrzelanego w 1939 roku Mieczysława Chłapowskiego
  • Miasta Kościan w składzie: Piotr Ruszkiewicz (Burmistrz), Maciej Zielonka (Przewodniczący Rady Miasta),
  • Powiatu Kościańskiego w składzie: Stefan Żurkiewicz (Wiceprzewodniczący Rady Powiatu), Bernard Turski (członek Zarządu Powiatu Kościańskiego)
  • Gminy Kościan w składzie: Andrzej Przybyła (Wójt Gminy Kościan), Mirosław Duda (Zastępca Wójta Gminy Kościan), Jan Szczepaniak (Przewodniczący Rady Gminy Kościan), Henryk Michalski (Zastępca Przewodniczącego Rady Gminy Kościan)
  • Wojska Polskiego w składzie: ppłk. Przemysław Mikołajczak (dowódca Ośrodka Szkolenia Poligonowego Wojsk Lądowych im. Dezyderego Chłapowskiego w Wędrzynie)
  • Służb mundurowych:
  • Policji – nadkomisarz Konrad Stróżyński Naczelnik Wydziału Prewencji Komendy Powiatowej Policji w Kościanie
  • Straży Pożarnej – kapitan Szymon Klemenski zastępca dowódcy jednostki ratunkowo-gaśniczej z Państwowej Straży Pożarnej w Kościanie
  • Straży Miejskiej – Maciej Szymczak (Komendant Straży Miejskiej w Kościanie)
  • Nadleśnictwa Kościan – Maciej Cudak (Nadleśniczy Nadleśnictwa Kościan), Hubert Sroczyński, Rafał Skibiński, Marek Ptak, Maciej Maciński Adam Antczak, Wojciech Dopieralski
  • Polskich Drużyn Strzeleckich Okręgu Poznańskiego w składzie: major Paweł Kuleszkiewicz szef sztabu Polskich Drużyn Strzeleckich, ppor. Damian Herda, sierż. Agnieszka Szymańska, serż. Krzysztof Kruszelnicki
  • Związku Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych. Koło w Kościanie w składzie Jan Siliński i Zygmunt Jaskulski
  • Wielkopolskie Towarzystwo Genealogiczne Gniazdo
  • Instytutu Pamięci Narodowej reprezentowanego przez dra Andrzeja Kościańskiego (Naczelnik Oddziałowego Archiwum IPN w Poznaniu)
  • Związku Harcerstwa Polskiego – reprezentowanego przez hm. Jolantę Kasprzak (komendantkę Hufca im. hm. Floriana Marciniaka w Kościanie)
  • Wielkopolskiego Towarzystwa Genealogicznego Gniazdo reprezentowanego przez Jacka Piętkę (członka Zarządu WTG Gniazdo)
  • Stowarzyszenia im. Kościańskiej Rezerwy Skautowej w składzie: Marlena Nawrot, Wiesław Gabler, Konrad Kiciński
  • Stowarzyszenia Oświatowego im. D. Chłapowskiego w składzie: prof. UAM dr hab. Cezary Trosiak (prezes Stowarzyszenia Oświatowego im. D. Chłapowskiego), Leszek Majchrzak (zastępca prezesa Stowarzyszenia Oświatowego im. D. Chłapowskiego), Irena Tomczak (członkini Zarządu Stowarzyszenia Oświatowego im. D. Chłapowskiego)
  • Drużyn Strzeleckich w składzie: mjr drużyn strzeleckich Paweł Kuleszewicz (szef sztabu Polskich Drużyn Strzeleckich Okręgu Poznańskiego), ppor. Damian Herda, sierż. ds. Damian Herda, sierż. ds. Agnieszka Szymańska, sierż. ds. Krzysztof Kruszelnicki (członkowie Polskich Drużyn Strzeleckich Okręgu Poznańskiego)
  • Towarzystwa Miłośników Ziemi Kościańskiej reprezentowanego przez Mirosława Krzysiaka (Sekretarza TMZK)
  • Stowarzyszenia im. Kościańskiej Rezerwy Skautowej w składzie:
  • Wsi Kopaszewo w składzie: Paweł Majchrzak (sołtys), Joanna Ziętkiewicz (członkini Rady Gminy Krzywiń)
  • Zespołu Szkół nr 1 pod opieką Pani Anny Barłóg

Około 18:30 sformułował się pochód, który przemaszerował w stronę rynku. Nad bezpieczeństwem uczestników czuwała policja oraz straż miejska. Tam, pod ścianą rozstrzelań raz jeszcze oddano hołd poległym minutą ciszy. Następnie uczestnicy przeszli do kościoła farnego, gdzie ks. kanonik Paweł Skrzypczak wspólnie z ks. Czesławem Małychą,  Pawłem Książkiewiczem i Jurandem Żelichowskim sprawował Mszę Świętą w intencji pomordowanych w czasie II wojny światowej. O jej wspaniałą oprawę muzyczną zadbali Panowie Jakub Zielonka i Bartosz Brukiewicz.

W trakcie uroczystości przekazano darowiznę w wysokości 501,50 zł na rzecz renowacji nekropolii w Rąbiniu.

Słowa wdzięczności kierujemy pod adresem Parafii farnej w Kościanie i Zakładu Usług Komunalnych za pomoc w organizacji uroczystości na cmentarzu parafialnym. Policji, Straży Miejskiej oraz ZHP w Kościanie, za wszelką pomoc związaną z oprawą rocznicy oraz zadbaniem o bezpieczeństwo uczestników w trakcie przemarszu. Wszystkim delegacjom, Zespołowi Szkół nr 1, Dziennikarzom z lokalnej prasy, fotografom (Elżbiecie Brukwińskiej i Maciejowi Badurze), kwestującym (Reginie Turskiej i Annie Doleckiej) składamy najserdeczniejsze podziękowania za wszelkie dowody życzliwości i wsparcia.

MEDIA O UROCZYSTOŚCIACH:

TVP3 “Witaj Wielkopolsko” początek od 19 minuty

KOŚCIANIAK

KOŚCIAN.NASZE MIASTO

EKOŚCIAN

Odsłonięcie pomnika powstańców wielkopolskich w Głuchowie

Odsłonięcie pomnika powstańców wielkopolskich w Głuchowie

Fundacja Bonum Adipisci – Dążyć do dobra, głównie poprzez Prezesa Zarządu – dra Emiliana Prałata – włączyła się w inicjatywę mającą na celu upamiętnienie powstańców wielkopolskich wywodzących się z terenu parafii Głuchowo. Pomysłodawcy przedsięwzięcia panowie Krzysztof Matyjaszczyk i Piotr Duda, zwrócili się do Prezesa i Fundacji z prośbą o pomoc w organizacji uroczystości. Dzięki naszemu wsparciu wykonano pomnik (w zakładzie kamieniarskim SALAR z Gierłachowa należącym do Państwa Gościniaków), który stanął na miejscowym cmentarzu parafialnym. Po ukonstytuowaniu się komitetu organizacyjnego, w skład którego  weszli wymienieni wyżej, zaproszono do współpracy miejscową szkołę podstawową. W ten sposób powstał program uroczystości.

Uroczystości 80. rocznicy rozstrzelań mieszkańców Ziemi Kościańskiej

Uroczystości 80. rocznicy rozstrzelań mieszkańców Ziemi Kościańskiej

23 października Fundacja Bonum Adipisci zaprasza na organizowane przez nią uroczystości 80 rocznicy rozstrzelań mieszkańców Ziemi Kościańskiej, dokonane na kościańskim rynku w 1939 roku.

Szczegółowy harmonogram uroczystości o charakterze patriotyczno-religijnym na terenie gminy miasta Kościan nie będącej imprezą masową w myśl ustawy o bezpieczeństwie imprez masowych, upamiętniającej 80. rocznicę rozstrzelań mieszkańców Ziemi Kościańskiej w 1939 roku

23 października 2019

17:30 | Cmentarz parafialny w Kościanie, mauzoleum | zebranie uczestników uroczyści (około 150-300 osób)

  • Powitanie uczestników przez prezesa Zarządu Fundacji dra Emiliana Prałat
  • Krótkie wystąpienia przedstawicieli władz wojewódzkich i samorządowych – marszałka województwa Marka Woźniaka, starosty kościańskiego Henryka Bartoszewskiego, burmistrza Miasta Kościana Piotra Ruszkiewicza, wójta Gminy Kościan Andrzeja Przybyły.
  • Krótkie wystąpienia gości – w zależności od potwierdzenia obecności (nie więcej jak 4 osoby)
  • Apel Pamięci dedykowanych pomordowanym mieszkańcom Ziemi Kościańskiej w latach 1939–1945;
  • Odegranie hymnu państwowego.
  • Modlitwa za poległych.
  • Złożenie kwiatów i zapalenie zniczy.

Uroczystości na cmentarzu towarzyszyć będzie asysta honorowa (żołnierzy, rekonstruktorów oraz harcerzy, którzy wokół mauzoleum zaciągną wartę honorową z pochodniami.

18:15 | uformowanie pochodu oraz przemarsz trasą – ul. Bączkowskiego – Plac Wolności – ul. Wrocławska – Rynek (odcinek liczący 1200 metrów pokonany zostanie w ciągu 15 minut)

18:30 | zebranie uczestników uroczystości na płycie rynkowej przed ścianą rozstrzelań ratusza:

  1. Odczytanie nazwisk rozstrzelanych w 1939 roku;
  2. Minuta ciszy.

19:00 | Msza w intencji zamordowanych mieszkańców Ziemi Kościańskiej w kościele farnym

W trakcie uroczystości kwestować będziemy na rzecz renowacji nekropolii rodziny Chłapowskich w Rąbiniu.


Szczegółowy regulamin imprezy, określający w szczególności zasady zachowania uczestników imprezy istotne dla bezpieczeństwa ruchu drogowego

  1. Organizatorem „Obchodów 80-rocznicy rozstrzelań mieszkańców Ziemi Kościańskiej dokonanych w 1939 roku” jest Fundacja Bonum Adipisci – Dążyć do dobra reprezentowana przez prezesa Emiliana Prałata dalej zwanego jako – organizator.
  2. Za teren imprezy uznawany jest cmentarz parafialny w Kościanie, przy al. Stanisława Koszewskiego oraz płyta rynku w Kościanie, jak również trasa przejścia przemarszu biegnąca wzdłuż ulic: ks. Bączkowskiego – Plac Wolności – ul. Wrocławska – Rynek.
  3. W uroczystości może uczestniczyć każda osoba pełnoletnia lub nieletni pod opieką osoby dorosłej w rozumieniu prawa.
  4. Uczestnik uroczystości ma obowiązek przestrzegania przepisów ruchu drogowego.
  5. Uczestnik uroczystości stosuje się do wszystkich poleceń wydawanych przez osoby odpowiedzialne za porządek z ramienia organizatora oraz Policję.
  6. W trakcie uroczystości jej uczestnicy korzystają tylko z jednego pasa ruchu (prawego).
  7. Zabrania się poruszania po pasach rozdzielających jezdnie.
  8. Dopuszcza się i zaleca poruszanie się chodnikami wzdłuż trasy przemarszu pochodu z cmentarza komunalnego na plac rynkowy.
  9. Uczestnicy uroczystości mają obowiązek poruszania się w uformowanej kolumnie.
  10. Kolumnę przemarszu prowadzi wyznaczona osoba w stroju identyfikacyjnym zawierającym elementy odblaskowe lub radiowóz policji, którego nie wolno wyprzedzać.
  11. Kolumnę przemarszu zamyka osoba w stroju identyfikacyjnym zawierającym elementy odblaskowe lub radiowóz policji, straży miejskiej lub straży pożarnej.
  12. Organizator ma prawo zabronić uczestniczenia w przemarszu każdemu, kogo zachowanie mogłoby wpłynąć na bezpieczeństwo uczestników i widzów.
  13. Uczestnicy uroczystości będą poinformowaniu o bezwzględnym podporządkowaniu się decyzjom Organizatorów i służb porządkowych oraz znakom i sygnałom na drodze.
  14. Wszelkie występki uczestników uroczystości i nie stosowanie się do Regulaminu spowodują wykluczenie z imprezy.
  15. Za zachowanie uczestników na i poza terenem uroczystości organizator nie ponosi odpowiedzialności. Oznacza to, że każdy uczestnik uroczystości ponosi odpowiedzialność cywilną i karną za własne zachowanie.
  16. Organizatorzy nie ponoszą odpowiedzialności za ewentualne straty i szkody w stosunku do uczestników imprezy oraz ich sprzętu, jak i za szkody i straty spowodowane pośrednio i bezpośrednio w stosunku do osób trzecich.
  17. Organizatorzy dołożą wszelkich starań, aby wszyscy uczestnicy imprezy byli zadowoleni, jednakże każdy uczestnik zobowiązany jest do przestrzegania regulaminu imprezy pod groźbą usunięcia z jej terenu.
  18. Uczestnictwo w uroczystościach jest równoznaczne z zapoznaniem się z zapisami regulaminu i przyjęciem ich do stosowania.

Organizator: Fundacja Bonum Adipisci – Dążyć do dobra