Zakończenie prac przy nekropolii Lossowów w Racocie

By Adminus | 29 lipca 2026

Miejsce, które odzyskuje należną rangę

Na dawnym cmentarzu ewangelickim w Racocie, pełniącym obecnie funkcję cmentarza komunalnego i pozostającym we władaniu Gminy Kościan, zachował się szczególnie wartościowy pod względem historycznym i sepulkralnym zespół siedmiu nagrobków członków rodziny Lossowów – dawnych właścicieli majątku ziemskiego w Gryżynie. Pomniki tworzą zwarty, liniowy układ, wyróżniający się w przestrzeni cmentarza spójnością kompozycyjną, a zarazem zróżnicowaniem zastosowanych odmian kamienia, faktury powierzchni i sposobu opracowania inskrypcji.

Zespół obejmuje nagrobki Joanny z Lossowów Aleksandrowej Lossow, Aleksandra Lossowa, Heleny Osowickiej z Lossowów, Dobrogosta Lossowa, Matyldy Lossow z Twardowskich, Konstantego Lossowa oraz Ewy Ziołeckiej z Lossowów. Nagrobki Joanny i Aleksandra Lossowów tworzą wspólną kompozycję, podobnie jak pomniki Matyldy, Konstantego i Ewy, osadzone w obrębie jednej rozbudowanej podstawy. Płyty Heleny Osowickiej i Dobrogosta Lossowa posiadają odrębne podstawy.

Lossowowie byli związani z ziemią kościańską od XIX wieku. Dobra gryżyńskie znalazły się w rękach rodziny w 1838 roku. Kolejne pokolenia współtworzyły historię lokalnej społeczności, a przedstawiciele rodu angażowali się w sprawy polskie, w tym w działalność niepodległościową i Powstanie Wielkopolskie. Rodzinne dzieje odzwierciedlają również wielowyznaniowy charakter Wielkopolski: mężczyźni należący do rodu byli związani z tradycją ewangelicko-reformowaną, natomiast ich żony i córki pozostawały katoliczkami. Racocka nekropolia jest zatem nie tylko miejscem pochówku jednej rodziny, lecz także materialnym świadectwem współistnienia tradycji religijnych i kulturowych.

Znaczenie tego miejsca wykracza poza historię prywatną. Zespół dokumentuje przemiany własnościowe wielkopolskich majątków ziemskich, obecność społeczności ewangelickiej, relacje pomiędzy rodzinami szlacheckimi i ziemiańskimi oraz ich udział w życiu gospodarczym i społecznym regionu. Każda z płyt jest jednocześnie źródłem historycznym: zachowuje nazwiska, daty, formuły inskrypcyjne, symbole religijne i ślady dawnych technik kamieniarskich.

Stan zespołu przed rozpoczęciem prac

Przez dziesięciolecia pomniki podlegały postępującej degradacji, wynikającej z naturalnego starzenia się materiału, długotrwałej ekspozycji na opady, wahania temperatury i mróz, utrzymywania się wilgoci oraz intensywnego rozwoju mikroorganizmów. Powierzchnie kamienne były silnie zmatowione i zabrudzone. Pokrywały je rozproszone lub zwarte kolonie mchów, glonów i porostów, a także naloty atmosferyczne, ziemia, humus i pozostałości materii organicznej.

Czytelność rytów została poważnie ograniczona. Zagłębienia liter, krzyży i ornamentów wypełniały zabrudzenia, a krawędzie wielu znaków uległy zatarciu. Miejscami występowały wżery, kawerny, drobne ubytki i wyszczerbienia krawędzi. Na płycie Ewy Ziołeckiej odnotowano ciemne przebarwienia związane z długotrwałym zawilgoceniem oraz ślady po zniczach i możliwe pozostałości parafiny.

Równie poważnym problemem był stan posadowienia. Dawne podbudowy składały się z przypadkowych i niejednorodnych warstw piasku, ziemi, zapraw cementowych, fragmentów cegieł, kamieni oraz gruzu. Występowały w nich pustki, strefy rozluźnienia i osiadania, korzenie oraz materiał organiczny. Nierównomierne podparcie powodowało przemieszczanie się elementów, otwieranie spoin i powstawanie naprężeń w płytach. Cokoły i obramienia były miejscami zapadnięte, rozszczelnione i stale zawilgocone.

Najpoważniejsze zagrożenie dotyczyło płyty Konstantego Lossowa. Rozległe ukośne przełamanie przecinało dolną część inskrypcji i doprowadziło do wydzielenia znacznego fragmentu płyty. Krawędzie szczeliny były nierówne, wykruszone i częściowo przemieszczone. Przez otwartą szczelinę przez wiele lat wnikała woda. Jej cykliczne zamarzanie i rozmarzanie powodowało stopniowe poszerzanie uszkodzenia, erozję kamienia i rozwój pęknięcia w głąb materiału. Pozostawienie płyty w tym stanie groziło dalszą fragmentacją i utratą części historycznej inskrypcji.

Ocena konserwatorska: stan zespołu przed rozpoczęciem prac był niezadowalający, natomiast stan płyty Konstantego Lossowa – zły. Konieczna była nie tylko konserwacja powierzchni, lecz także interwencja konstrukcyjna i wykonanie nowego, stabilnego posadowienia.

Od rozpoznania problemu do przygotowania inwestycji

Inicjatywa rewaloryzacji została podjęta przez Fundację „Bonum adipisci” – Dążyć do dobra z inicjatywy jej prezesa, dra Emiliana Prałata. Przyjęto, że przedsięwzięcie nie może ograniczać się do doraźnego oczyszczenia płyt. Konieczne było rozpoznanie przyczyn degradacji, opracowanie dokumentacji, uregulowanie prawa do prowadzenia robót, uzyskanie stanowiska służb konserwatorskich, zabezpieczenie finansowania oraz wybór wykonawcy posiadającego odpowiednie zaplecze techniczne.

Pierwszym etapem była szczegółowa inwentaryzacja wykonana 11 października 2025 roku przez Emiliana Prałata i Marię Tomaszewską. Sporządzono dokumentację fotograficzną, planistyczną, pomiarową i konserwatorską. Zarejestrowano układ pomników, wymiary płyt i podstaw, ich wzajemne odległości, konstrukcję, stan powierzchni, widoczne uszkodzenia oraz stopień degradacji. Dokumentacja umożliwiła późniejsze odtworzenie historycznej geometrii zespołu po demontażu elementów.

3 listopada 2025 roku przygotowano wycenę planowanych robót wraz z kosztorysem inwestorskim. Wstępna wartość prac kamieniarskich, budowlanych i aranżacyjnych została oszacowana na 30 000 zł. Kosztorys obejmował demontaż, transport, konserwację warsztatową, wykonanie nowych podstaw, ponowny montaż oraz uporządkowanie otoczenia.

9 listopada 2025 roku Fundacja złożyła w leszczyńskiej Delegaturze Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków wniosek o uzgodnienie programu działań. Dokumentację i opis planowanych prac opracował dr Emilian Prałat. 29 grudnia 2025 roku Fundacja otrzymała pozytywnie zaopiniowany program. Stanowisko służb konserwatorskich potwierdziło prawidłowość przyjętych założeń i umożliwiło przejście do kolejnych etapów.

Istotnym elementem przygotowań było uregulowanie możliwości prowadzenia prac na miejscach grzebalnych. 13 lutego 2026 roku Gmina Kościan i Fundacja podpisały umowę użyczenia miejsc związanych z pochówkami członków rodziny Lossowów. Porozumienie stworzyło formalną podstawę prowadzenia robót i sprawowania opieki nad zespołem. 21 lutego uporządkowano przestrzeń nekropolii, usunięto zalegające zanieczyszczenia oraz przygotowano dostęp do pomników.

Najważniejsze daty

Data	Etap przedsięwzięcia
11 października 2025	Inwentaryzacja fotograficzna, planistyczna, pomiarowa i konserwatorska zespołu.
3 listopada 2025	Wycena robót i sporządzenie kosztorysu inwestorskiego na kwotę 30 000 zł.
9 listopada 2025	Złożenie programu prac do leszczyńskiej Delegatury Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków.
29 grudnia 2025	Uzyskanie pozytywnego stanowiska wobec programu prac.
13 lutego 2026	Podpisanie z Gminą Kościan umowy użyczenia miejsc grzebalnych.
21 lutego 2026	Uporządkowanie terenu i przygotowanie zespołu do rozpoczęcia robót.
26 marca 2026	Nawiązanie kontaktu z potomkami rodziny Lossowów i pozyskanie ich wsparcia.
11 kwietnia 2026	Zawarcie umowy z zakładem Granit-Mar Mirosław Gryś.
15 kwietnia 2026	Podpisanie umowy o dofinansowanie zadania przez Gminę Kościan kwotą 10 000 zł.
13 czerwca 2026	Rozpoczęcie demontażu i transportu elementów do zakładu kamieniarskiego.
3–8 lipca 2026	Montaż oczyszczonych i zabezpieczonych elementów cokołów oraz podstaw.
10 lipca 2026	Zakończenie zestawiania elementów, impregnacji i zasadniczego etapu montażu.
16 sierpnia 2026	Planowane uroczyste zainaugurowanie odnowionej nekropolii.

Współpraca i finansowanie

Projekt miał charakter partnerski i społeczny. Połączył zaangażowanie organizacyjne Fundacji, wsparcie samorządu, darczyńców instytucjonalnych oraz potomków rodziny. Szczególnie ważne było nawiązanie 26 marca 2026 roku kontaktu z potomkami Lossowów. Ich udział nadał przedsięwzięciu wymiar osobisty i rodzinny: rewaloryzacja stała się nie tylko działaniem na rzecz lokalnego dziedzictwa, lecz również formą opieki nad grobami przodków i odbudowy więzi z miejscem ich pochówku.

15 kwietnia 2026 roku Fundacja zawarła umowę z Gminą Kościan, na podstawie której samorząd przyznał zadaniu dofinansowanie w wysokości 10 000 zł. Wsparcia finansowego udzielili również potomkowie rodziny oraz DANKO Hodowla Roślin. Pozostałe środki Fundacja pozyskiwała z darowizn przekazywanych na jej cele statutowe i przeznaczała na kolejne etapy realizacji.

Wstępny kosztorys inwestorski opiewał na 30 000 zł. Ostateczna kwota przeznaczona przez Fundację na realizację prac rewaloryzacyjnych wyniosła 34 808,95 zł. Zestawienie obu wartości pokazuje różnicę pomiędzy szacunkiem wykonanym przed demontażem a pełnym zakresem robót zrealizowanych przy siedmiu nagrobkach i ich otoczeniu.

Struktura wsparcia: Gmina Kościan – 10 000 zł dofinansowania; potomkowie rodziny Lossowów – wsparcie finansowe; DANKO Hodowla Roślin – wsparcie finansowe; Fundacja „Bonum adipisci” – Dążyć do dobra – organizacja zadania, pozyskiwanie darowizn, finansowanie pozostałych kosztów i koordynacja przedsięwzięcia.

Demontaż i rozpoznanie dawnych podbudów

13 czerwca 2026 roku zakład kamieniarski Granit-Mar Mirosław Gryś rozpoczął zasadniczy etap realizacji. Przed demontażem oczyszczono strefy styku płyt z podstawami, usuwając ziemię, roślinność, luźne zaprawy i wtórne materiały montażowe. Połączenia rozluźniano stopniowo przy użyciu narzędzi ręcznych, dźwigni, drewnianych podkładek i klinów. Unikano gwałtownego podważania oraz punktowego obciążania narożników.

Pod udostępnione krawędzie wprowadzano szerokie zawiesia pasowe. Ciężkie elementy podnoszono przy użyciu żurawia HDS, utrzymując je w możliwie stabilnym i poziomym położeniu. Płyty Joanny i Aleksandra Lossowów rozdzielono w linii styku i transportowano oddzielnie. Płyty Heleny Osowickiej, Dobrogosta Lossowa, Matyldy Lossow i Ewy Ziołeckiej zdemontowano w całości. Płytę Konstantego Lossowa, ze względu na istniejące przełamanie, przemieszczano fragmentami, bez podejmowania ryzykownej próby podniesienia jej jako jednego elementu.

Po zdjęciu płyt rozebrano podstawy, opaski i obramienia w zakresie koniecznym do wykonania nowych konstrukcji. Odsłonięto niejednorodne podbudowy z piasku, ziemi, zapraw, cegieł, kamieni i gruzu. Stwierdzono pustki, rozluźnienie materiału, strefy osiadania, korzenie oraz trwałe zawilgocenie. Zakres ingerencji ograniczono do warstw związanych bezpośrednio z posadowieniem nagrobków; nie naruszano komór grobowych.

Zdemontowane elementy ułożono na drewnianych paletach, legarach i przekładkach. Zapewniono równomierne podparcie oraz odizolowanie kamienia od metalowej platformy transportowej. Fragmenty płyty Konstantego zabezpieczono oddzielnie, tak aby nie obciążać kruchych krawędzi przełomu.

Nowe ławy fundamentowo-stabilizujące

Jedną z głównych przyczyn wcześniejszych deformacji było nierównomierne osiadanie przypadkowych podbudów. Dlatego równolegle z konserwacją kamienia wykonano cztery niezależne konstrukcje fundamentowo-stabilizujące: wspólną podstawę pod nagrobki Joanny i Aleksandra Lossowów, odrębną podstawę pod pomnik Heleny Osowickiej, odrębną podstawę pod nagrobek Dobrogosta Lossowa oraz wspólną podstawę pod płyty Matyldy Lossow, Konstantego Lossowa i Ewy Ziołeckiej.

Obrysy nowych konstrukcji wyznaczono na podstawie inwentaryzacji i pomiarów kontrolnych. Zachowano historyczne usytuowanie, orientację oraz wzajemne odległości pomiędzy nagrobkami. Dna wykopów oczyszczono i wyrównano, usuwając luźne partie gruntu. Następnie wykonano deskowanie określające obrys i wysokość fundamentów.

Ławy zazbrojono siatką z prętów stalowych o średnicy 10 mm, ułożoną z zachowaniem wymaganej otuliny. Zastosowano mieszankę betonową z kruszywem żwirowym; spoiwo cementowe i żwir użyto w stosunku 1:1. Beton rozprowadzono równomiernie w deskowaniach, wypełniając narożniki i przestrzenie wokół zbrojenia, po czym zagęszczono go, a górne powierzchnie wyrównano i zatarto.

Fundamenty wykonano z niewielkim wyniesieniem ponad poziom gruntu, aby ograniczyć bezpośredni napływ wody powierzchniowej. Poszczególnych konstrukcji nie połączono w jedną sztywną płytę. Pozostawienie pasów gruntu pomiędzy podstawami ogranicza przenoszenie naprężeń z jednego nagrobka na kolejny. Elementy kamienne montowano dopiero po uzyskaniu przez beton wymaganej stabilności.

Konserwacja kamienia w warunkach warsztatowych

Po przewiezieniu elementów do zakładu kamieniarskiego przeprowadzono ponowną ocenę ich kondycji. Płyty ułożono na stabilnych podkładach, zapewniając równomierne podparcie. Ziemię, luźne osady i niezwiązane zabrudzenia usunięto ręcznie.

Powierzchnie kamienne poddano dezynfekcji chemicznej profesjonalnym preparatem biobójczym BIOTIN T, przeznaczonym do zwalczania mchów, glonów, grzybów i porostów na podłożach mineralnych. Po obumarciu organizmów pozostałości nawarstwień biologicznych usunięto mechanicznie przy użyciu miękkich szczotek i narzędzi ręcznych dobranych do stanu zachowania kamienia.

Następnie zastosowano delikatne środki chemiczne przeznaczone do oczyszczania kamienia naturalnego. Silnie związane nawarstwienia usuwano metodą kontrolowanego piaskowania. Intensywność strumienia, odległość dyszy oraz sposób prowadzenia zabiegu dostosowano do odporności poszczególnych elementów. Szczególną ostrożność zachowano w obrębie inskrypcji, ornamentów, osłabionych krawędzi, ubytków i spękań.

Oczyszczanie nie miało prowadzić do uzyskania sztucznie jednolitej, „nowej” powierzchni. Jego celem było usunięcie szkodliwych i zniekształcających odbiór nawarstwień przy zachowaniu śladów wieku, naturalnego zróżnicowania materiału oraz pozostałości pierwotnej obróbki kamieniarskiej.

Spłycone ryty liter, krzyży i ornamentów pogłębiono ręcznie metodą kucia, wyłącznie w granicach zachowanego opracowania. Nie zmieniano kroju liter, ich proporcji ani rozmieszczenia. Po usunięciu pyłu zagłębienia zaczerniono preparatem przeznaczonym do kamienia, przywracając inskrypcjom czytelność i właściwy kontrast.

Interwencja konstrukcyjna przy płycie Konstantego Lossowa

Demontaż płyty Konstantego Lossowa ujawnił, że uszkodzenie miało znacznie poważniejszy charakter, niż można było ocenić podczas oględzin prowadzonych na cmentarzu. Woda przez lata penetrowała otwarte pęknięcie, wyszczerbienia i ubytek. Powtarzające się cykle zamarzania i rozmarzania powodowały erozję krawędzi, poszerzanie szczeliny oraz rozwój uszkodzenia w głąb kamienia.

Powierzchnie przełomu oczyszczono, a zachowane fragmenty zestawiono w pierwotnym położeniu. Płytę wzmocniono dwoma trzpieniami osadzonymi poprzecznie względem przebiegu pęknięcia. Fragmenty scalono żywicą, wypełniając szczelinę i towarzyszące jej ubytki.

Żywicy nie barwiono w sposób mimetyczny, który miałby całkowicie imitować kamień historyczny. Zastosowano kolor świadomie odróżniający współczesną interwencję od oryginalnej substancji. Rozwiązanie odpowiada zasadzie czytelności ingerencji konserwatorskiej: naprawa zabezpiecza obiekt i pozostaje rozpoznawalna, nie udając fragmentu pierwotnego. Zespolenie przywróciło współpracę konstrukcyjną części płyty, ograniczyło ponowne wnikanie wody i zahamowało proces degradacji mrozowej.

Impregnacja i zabezpieczenie powierzchni

Po zakończeniu oczyszczania, opracowaniu rytów, wykonaniu napraw oraz wyschnięciu kamienia wszystkie elementy poddano impregnacji hydrofobizującej preparatem Remmers Funcosil SNL. Środek aplikowano równomiernie, ze szczególnym uwzględnieniem powierzchni porowatych, krawędzi, miejsc napraw i stref narażonych na zawilgocenie. Łącznie wykorzystano 20 litrów preparatu.

Hydrofobizacja ograniczyła nasiąkliwość powierzchniową i możliwość wnikania wody, nie tworząc zwartej, widocznej powłoki i nie zmieniając zasadniczego charakteru kamienia. Zabieg zmniejszył zagrożenie wtórnym zabrudzeniem, rozwojem mikroorganizmów i uszkodzeniami wynikającymi z cykli zamarzania oraz rozmarzania.

Ponowny montaż i wykończenie terenu

Między 3 a 8 lipca 2026 roku montowano oczyszczone elementy cokołów i podstaw. Tam, gdzie wymagał tego stan konstrukcji, zastosowano spinowanie oraz odpowiednio dobrane trzpienie i kotwy. Przed montażem sprawdzono poziom, geometrię i wzajemne usytuowanie nowych ław. Powierzchnie montażowe oczyszczono z pyłu, ziemi i pozostałości materiałów budowlanych.

Historyczny układ zespołu odtworzono na podstawie dokumentacji pomiarowej. W pierwszej kolejności ustawiono podstawy, cokoły i obramienia, a następnie płyty inskrypcyjne. Zastosowano warstwę montażowo-wyrównawczą, która zapewniła równomierne przenoszenie obciążeń i wyeliminowała punktowe podparcie. Szczególną ostrożność zachowano podczas osadzania naprawionej płyty Konstantego Lossowa.

Po ustaleniu położenia płyt opracowano połączenia i szczeliny, zachowując czytelny podział pomiędzy elementami. Powierzchnie ukształtowano tak, aby umożliwić odpływ wody opadowej i ograniczyć jej zaleganie przy krawędziach. 10 lipca wszystkie elementy były ponownie zestawione i zaimpregnowane.

Końcowy etap objął warstwowe zasypanie i zagęszczenie ziemi wokół fundamentów. Poziom terenu podniesiono do wysokości pozwalającej zasłonić techniczne partie żelbetowych ław i cokołów fundamentowych, bez zasypywania właściwych elementów kamiennych. Grunt wyprofilowano ze spadkiem od nagrobków, wyrównano i utwardzono. Ograniczono w ten sposób możliwość tworzenia się zastoisk, wymywania ziemi oraz ponownego odsłaniania współczesnych konstrukcji.

W ramach porządkowania bezpośredniego otoczenia usunięto również trzy świerki, których bliskość sprzyjała długotrwałemu zawilgoceniu i intensywnej degradacji biologicznej nagrobków. Usunięto gruz, pozostałości zapraw i materiały budowlane. Zespół ponownie uzyskał czytelne osadzenie w krajobrazie cmentarza.

Efekt rewaloryzacji

Prace przywróciły zespołowi stabilność konstrukcyjną, czytelność kompozycji i właściwą rangę w przestrzeni cmentarza. Cztery niezależne ławy zapewniają równomierne podparcie płyt, cokołów i obramień, ograniczając ryzyko ponownego osiadania, rozsuwania się elementów i powstawania naprężeń.

Powierzchnie kamienne zostały uwolnione od zasadniczej części zabrudzeń i nawarstwień biologicznych. Inskrypcje, krzyże i ornamenty odzyskały czytelność. Naprawiona płyta Konstantego Lossowa ponownie tworzy konstrukcyjną całość, a strefa scalenia pozostaje rozpoznawalna jako współczesna ingerencja zabezpieczająca.

Szczególną wartością realizacji jest wydobycie naturalnych walorów kamienia. Oczyszczanie odsłoniło jego zróżnicowaną barwę, uziarnienie, porowatość, naturalny rysunek i ślady pierwotnej obróbki. Nie dążono do sztucznego ujednolicenia płyt ani do zatarcia wszystkich śladów wieku. Jasne powierzchnie odzyskały świetlistość, kamienie o wyrazistym uziarnieniu zachowały naturalne różnice tonalne, a zaczernione ryty ponownie tworzą czytelny kontrast z tłem.

Zasłonięcie technicznych części fundamentów ziemią ograniczyło widoczność współczesnych konstrukcji. Nagrobki zostały powiązane z otaczającym terenem bez utraty zabezpieczenia przed wodą powierzchniową. Rewaloryzacja przywróciła spójność zespołu, jednocześnie zachowując indywidualne cechy każdego pomnika.

Od zabezpieczenia zabytku do przywracania pamięci

Przedsięwzięcie nie kończy się na pracach kamieniarskich. Jego celem jest ponowne włączenie nekropolii do lokalnej świadomości historycznej. Opracowano projekt polsko-angielskiej tablicy informacyjnej, która ma przybliżać dzieje rodziny, cmentarza i przeprowadzonej rewaloryzacji. Zaplanowano również ławeczkę, dzięki której miejsce będzie mogło pełnić funkcję przestrzeni spokojnej refleksji i edukacji.

Na 16 sierpnia 2026 roku zaplanowano uroczyste zainaugurowanie odnowionej nekropolii. Program ma rozpocząć się na cmentarzu modlitwą za członków rodziny Lossowów, opowieścią o przebiegu rewaloryzacji oraz złożeniem kwiatów i zniczy. Następnie w pałacu w Racocie odbędzie się spotkanie z potomkami rodziny. Zwieńczeniem wydarzenia będzie recital wiolonczelowy Aleksandry Awtuszewskiej.

Obecność potomków, zaangażowanie samorządu, przedsiębiorstwa, darczyńców, wykonawcy i społecznej organizacji pokazują, że ochrona dziedzictwa może stać się wspólnym zadaniem. Materialny efekt prac jest widoczny w odnowionych pomnikach, jednak równie ważnym rezultatem pozostaje przywrócenie pamięci o rodzinie i przypomnienie wielokulturowych dziejów Racotu.

Zalecenia dotyczące dalszej opieki

Trwałość rezultatów wymaga regularnej, świadomej opieki. Co najmniej raz w roku należy kontrolować stan płyt, spoin, obramień i strefy styku nagrobków z gruntem. Szczególnej obserwacji wymaga miejsce scalenia płyty Konstantego Lossowa: pojawienie się nowych rys, rozszczelnienia, przemieszczeń lub wykruszeń powinno skutkować konsultacją konserwatorską.

Z powierzchni trzeba systematycznie usuwać liście, ziemię i inne materiały organiczne, nie dopuszczając do długotrwałego utrzymywania wilgoci. Nie wolno stosować myjek wysokociśnieniowych, agresywnych środków kwaśnych lub alkalicznych, szczotek stalowych ani narzędzi rysujących kamień. Zniczy nie należy ustawiać bezpośrednio na płytach; powinny znajdować się na odwracalnych podstawkach chroniących przed parafiną, tłuszczem i przegrzaniem.

Należy również kontrolować profil gruntu wokół fundamentów. Miejscowe ubytki ziemi powinny być uzupełniane z zachowaniem spadku odprowadzającego wodę od pomników i bez zasypywania elementów kamiennych. Ewentualne ponowienie zabiegów biobójczych lub hydrofobizacji musi być poprzedzone oceną stanu powierzchni i wykonane metodami przeznaczonymi do kamienia zabytkowego.

Podsumowanie

Rewaloryzacja zespołu siedmiu nagrobków Lossowów połączyła działania konserwatorskie, kamieniarskie, budowlane, organizacyjne i edukacyjne. Usunięto zasadnicze przyczyny niestabilności posadowienia, ograniczono oddziaływanie wilgoci i czynników biologicznych, zabezpieczono uszkodzone elementy, przywrócono czytelność inskrypcji oraz uporządkowano otoczenie.

Prace przeprowadzono z poszanowaniem autentycznej substancji. Nie zatarły one śladów wieku, lecz pozwoliły ponownie dostrzec naturalne piękno kamienia, kunszt dawnych wykonawców i indywidualny charakter poszczególnych płyt. Czytelne pozostawienie współczesnej naprawy płyty Konstantego Lossowa przypomina, że rewaloryzacja jest kolejnym rozdziałem historii obiektu, a nie próbą stworzenia jego pozornie nowej wersji.

Dzięki współpracy Fundacji „Bonum adipisci” – Dążyć do dobra, Gminy Kościan, potomków rodziny Lossowów, DANKO Hodowla Roślin, darczyńców i zakładu Granit-Mar miejsce odzyskało należną rangę. Nekropolia ponownie może pełnić funkcję materialnego świadectwa wielokulturowej historii regionu, przestrzeni rodzinnej pamięci oraz lokalnego miejsca edukacji i refleksji.

Muzycznie i kreatywnie gminie Żerków! Podsumowanie projektu

By Adminus | 13 lipca 2026

Zadanie „Muzycznie i kreatywnie w gminie Żerków” zostało zrealizowane jako cykl wydarzeń muzycznych, edukacyjnych i twórczych, skierowanych przede wszystkim do mieszkańców gminy Żerków, a także do odbiorców z powiatu jarocińskiego i regionu. Celem zadania było zwiększenie dostępu do kultury, rozwijanie kompetencji twórczych, popularyzacja dziedzictwa muzycznego i historycznego oraz integracja lokalnej społeczności.
Działania odbywały się w dwóch lokalizacjach: w Muzeum Adama Mickiewicza w Śmiełowie oraz w nowo oddanym budynku Biblioteki Publicznej Miasta i Gminy Żerków. Rozszerzenie projektu poza przestrzeń muzealną umożliwiło dotarcie do nowych grup odbiorców, w tym osób korzystających na co dzień z oferty biblioteki, oraz wzmocniło funkcję tej instytucji jako lokalnego centrum edukacji, twórczości i integracji społecznej.
W ramach zadania zrealizowano łącznie sześć wydarzeń: cztery wydarzenia koncertowe, w tym jedno poprzedzone wykładem o pracy organicznej, warsztaty linorytnicze oraz odrębny wykład historyczny. Muzeum Adama Mickiewicza w Śmiełowie, jako partner zadania, wspierało dystrybucję bezpłatnych wejściówek, organizację publiczności, promocję, przygotowanie przestrzeni i dokumentację. Dane frekwencyjne dla koncertów ustalono na podstawie liczby wejściówek kolportowanych i ewidencjonowanych przez Muzeum; frekwencję warsztatów potwierdzono listą uczestników. Łączna liczba bezpośrednich uczestników wszystkich działań wyniosła 492 osoby.

Wykład o pracy organicznej i koncert Kuby Blokesza „Kaczmarski. 20 lat ciszy” – 22 marca 2026 r., Muzeum Adama Mickiewicza w Śmiełowie

Wydarzenie połączyło refleksję nad wielkopolską tradycją intelektualną i społeczną z prezentacją polskiej piosenki poetyckiej. Pierwszą część stanowił wykład dr. Emiliana Prałata poświęcony idei pracy organicznej. Przedstawiono ją jako program odpowiedzialnego i konsekwentnego wzmacniania wspólnoty poprzez edukację, kulturę, gospodarkę i postawy obywatelskie. Wykład stanowił wprowadzenie do koncertu i osadzał go w szerokim kontekście historycznym oraz ideowym.

Po wykładzie odbył się recital Kuby Blokesza „Kaczmarski. 20 lat ciszy”. Program miał charakter narracyjny: pieśniom towarzyszyły opowieści o życiu Jacka Kaczmarskiego, jego inspiracjach oraz okolicznościach powstania poszczególnych utworów. Koncert ukazał twórcę jako poetę zanurzonego w historii, kulturze i doświadczeniu wspólnoty, a zarazem podejmującego uniwersalne problemy pamięci, wolności i odpowiedzialności.

W programie znalazły się utwory Jacka Kaczmarskiego: „Drzewo genealogiczne”, „Konfesjonał”, „Epitafium dla Włodzimierza Wysockiego”, „Rublow”, „Encore, jeszcze raz”, „Lot Ikara”, „Upadek Ikara”, „Szulerzy”, „Wojna postu z karnawałem”, „Elekcja”, „Obława”, „Obława II (z helikopterów)”, „Nadzieja śmiełowska”, „Nasza klasa”, „Blues Odyssa”, „Postmodernizm”, „Mury” oraz „Czaty Śmiełowskie”. W wydarzeniu uczestniczyły 133 osoby.

Koncert zespołu Romantic Trio – 12 kwietnia 2026 r., Muzeum Adama Mickiewicza w Śmiełowie

Koncert zespołu Romantic Trio wypełnił muzealne wnętrza muzyką o zróżnicowanym charakterze – od repertuaru barokowego i klasycznego po kompozycje romantyczne, XX-wieczne oraz inspirowane tangiem. Publiczność wysłuchała utworów m.in. Arcangela Corellego, Wolfganga Amadeusa Mozarta, Fryderyka Chopina, Ignacego Jana Paderewskiego, Emila Młynarskiego, Dmitrija Szostakowicza i Astora Piazzolli.

Dorota Kwiecińska, Waldemar Abucewicz i Marlena Lewandowska-Kamyszek zaprezentowali program odznaczający się kulturą wykonania, precyzją oraz bardzo dobrym porozumieniem scenicznym. Różnorodność repertuaru pozwoliła odbiorcom zetknąć się z muzyką nastrojową, liryczną, taneczną i pełną energii. W koncercie uczestniczyło 101 osób.

Koncert zespołu Voci d’Arte – 19 kwietnia 2026 r., Muzeum Adama Mickiewicza w Śmiełowie

Koncert w wykonaniu zespołu Voci d’Arte – Wiktorii Kachniarz (sopran), Katarzyny Pilarskiej (flet poprzeczny) i Karola Pilarskiego (fortepian) – połączył repertuar operetkowy, operowy, musicalowy i salonowy. Poszczególne utwory poprzedzano krótkimi komentarzami, dzięki którym wydarzenie zyskało również wymiar edukacyjny i było przystępne dla odbiorców bez specjalistycznego przygotowania muzycznego.

Program obejmował: „Wilio, o Wilio” Franza Lehára z operetki „Wesoła wdówka”; „Taniec cygański” Wilhelma Poppa; „Przetańczyć całą noc” Fredericka Loewego z musicalu „My Fair Lady” (słowa: Alan Jay Lerner); „Imię jej czerwień” Karola Pilarskiego; „Usta milczą, dusza śpiewa” Franza Lehára z operetki „Wesoła wdówka”; marsz z opery „Carmen” Georges’a Bizeta; „Funiculì, Funiculà” Luigiego Denzy (słowa: Giuseppe Turco); „Santa Lucia” – tradycyjną pieśń neapolitańską w opracowaniu i z włoską wersją tekstu Teodora Cottrau; „Tarantella Napoletana”; „La Spagnola” – Vincenzo Di Chiara, a na bis „’O sole mio” – Eduardo di Capua i Alfredo Mazzucchi (słowa: Giovanni Capurro).

Wydarzenie spotkało się z bardzo dobrym przyjęciem publiczności, która nagrodziła artystów długimi brawami. W koncercie uczestniczyło 47 osób.

Koncert Rozalii i Mateusza Gołaszewskich z okazji Święta Konstytucji 3 Maja – 3 maja 2026 r., Muzeum Adama Mickiewicza w Śmiełowie

Rozalia Gołaszewska (harfa i śpiew) oraz Mateusz Gołaszewski (fortepian i śpiew) zaprezentowali program nawiązujący do charakteru święta państwowego. Znalazły się w nim utwory o tematyce patriotycznej i wojskowej, a także kompozycje poetyckie przygotowane w aranżacjach na harfę, fortepian i głosy.

Wydarzenie łączyło wysoki poziom artystyczny z funkcją edukacyjną i wspólnotową. Dobór repertuaru sprzyjał refleksji nad historią, pamięcią i obywatelskim wymiarem świętowania, a kameralne aranżacje pozwoliły ukazać znane utwory w nowej odsłonie. W koncercie uczestniczyło 158 osób.

Warsztaty linorytnicze prowadzone przez Elżbietę Kidacką – 7 czerwca 2026 r., Biblioteka Publiczna Miasta i Gminy Żerków

Warsztaty zostały zrealizowane w nowo oddanym budynku Biblioteki Publicznej Miasta i Gminy Żerków. Włączenie tej lokalizacji znacząco poszerzyło przestrzenny i społeczny zasięg projektu: działania Fundacji dotarły bezpośrednio do mieszkańców Żerkowa oraz do użytkowników nowej siedziby biblioteki, wzmacniając jej rolę jako miejsca spotkań, edukacji artystycznej, kreatywności i aktywnego uczestnictwa w kulturze.

Podczas ponad trzygodzinnego spotkania uczestnicy poznali historię i podstawowe zasady linorytu. Przeszli cały proces twórczy: od szkicu i przeniesienia projektu na linoleum, przez żłobienie matrycy, po przygotowanie farby i wykonanie odbitek. Dla wielu osób był to pierwszy kontakt z grafiką warsztatową. Zajęcia wymagały precyzji i cierpliwości, a jednocześnie przyniosły uczestnikom dużą satysfakcję i radość samodzielnego tworzenia.

Szczególnym elementem spotkania był przygotowany przez prowadzącą linoryt przedstawiający trójarkadową bramę wjazdową do dawnego parku pałacowego w Żerkowie – jedyną zachowaną pozostałość po barokowym pałacu Radomickich z początku XVIII wieku. Każdy uczestnik otrzymał pamiątkową odbitkę tej grafiki. W warsztatach uczestniczyło 14 osób.

Wykład historyczny związany z obchodami 100. rocznicy śmierci mjr. Zbigniewa Ostroroga-Gorzeńskiego – 14 czerwca 2026 r., Muzeum Adama Mickiewicza w Śmiełowie

Zgodnie z ofertą wykład dotyczący Powstania Wielkopolskiego i roli mjr. Zbigniewa Gorzeńskiego miał przeprowadzić dr Marek Rezler. Jego udział nie był możliwy z przyczyn zdrowotnych, niezależnych od organizatora. Aby nie rezygnować z zaplanowanego działania i zachować pełny zakres merytoryczny projektu, wykład przygotował i wygłosił dr Emilian Prałat.

Prelekcja przybliżyła biografię mjr. Zbigniewa Ostroroga-Gorzeńskiego, jego związki ze Śmiełowem i ziemią jarocińską, rolę w organizacji oddziałów powstańczych oraz znaczenie południowego odcinka Powstania Wielkopolskiego. Zmiana osoby prowadzącej nie wpłynęła na cele edukacyjne i popularyzatorskie działania.

Spotkanie historią i rodem Taczanowskich

By Adminus | 6 lipca 2026

Spotkanie z historią pełne niespodzianek!

4 lipca 2026 roku przed dworem w Choryni odbyło się wyjątkowe spotkanie z potomkami rodziny Taczanowskich. Wydarzenie zostało zorganizowane z inicjatywy dra Emiliana Prałata i Fundacji „Bonum adipisci” – Dążyć do dobra, przy wsparciu Gminy Kościan oraz DANKO Hodowla Roślin Sp. z o.o.

Tego dnia do dawnej siedziby Taczanowskich przybyła liczna grupa potomków rodu. Byli wśród nich przede wszystkim reprezentanci głównej linii rodziny związanej z Taczanowem koło Pleszewa. Ich obecność pozwoliła spojrzeć na dzieje rodu z szerszej perspektywy, poznać rodzinne tradycje oraz usłyszeć wspomnienia przekazywane z pokolenia na pokolenie.

W spotkaniu uczestniczyli:

– Ewa Taczanowska z Warszawy,
– Magdalena i Norbert Tomczakowie z Krakowa, przy czym matka pana Norberta pochodziła z rodziny Taczanowskich,
– Zofia z Taczanowskich Uniejewska z Konina,
– Elżbieta i Wojciech Wiśniewscy z Poznania; Elżbieta Wiśniewska jest wnuczką Jana Taczanowskiego, ostatniego ordynata na Taczanowie,
– Izabella z Taczanowskich Sobucka z Poznania, również wnuczka Jana Taczanowskiego,
– Kinga Wilkowska.

Spotkanie rozpoczęło się z niewielkim opóźnieniem, spowodowanym koniecznością dotarcia gości z odległych części Polski. Czas oczekiwania stał się jednak dla licznie zgromadzonej publiczności okazją do rozmów i wzajemnego poznania. Sprzyjała temu piękna, letnia aura. Wśród obecnych znalazł się także Mirosław Duda, zastępca wójta gminy Kościan.

Rozmowa miała kameralny, niemal rodzinny charakter. Goście zajęli miejsca w półokręgu przed dworem, naprzeciwko publiczności, która w podobnym układzie przysłuchiwała się opowieściom potomków dawnych właścicieli wielkopolskich majątków. Spotkanie moderował dr Emilian Prałat.

Na początku potomkowie Taczanowskich zostali poproszeni o przedstawienie gałęzi rodu, z których się wywodzą. Rozmawiano również o rodzinnych spotkaniach i podtrzymywaniu więzi pomiędzy członkami licznej i rozproszonej rodziny. Wybrzmiała przy tym troska o zachowanie pamięci o przodkach oraz o zainteresowanie młodszego pokolenia historią i spuścizną rodu.

Kolejni przedstawiciele rodziny dzielili się wspomnieniami związanymi z opowieściami rodziców i dziadków – ostatnich właścicieli majątków należących niegdyś do Taczanowskich. Nie zabrakło ciekawostek, rodzinnych anegdot oraz osobistych refleksji.

Szczególnie obszerna i poruszająca była opowieść Ewy Taczanowskiej o jej ojcu Andrzeju, zmarłym w 2019 roku. Wspomnienia te prowadziły słuchaczy przez doświadczenia II wojny światowej, trudne losy powojenne, związki rodziny z Wielkopolską, a także przez stopniowo rozwijające się zainteresowanie dziejami rodu i potrzebę zachowania rodzinnej pamięci.

Po zakończeniu pierwszej części spotkania gości zaproszono na kawę i ciasto. W trakcie przerwy Elżbieta Wiśniewska zaprezentowała niezwykle cenne rodzinne pamiątki, które w drugiej części rozmowy omówił dr Emilian Prałat.

Przywiezione dokumenty okazały się ogromnym zaskoczeniem nie tylko dla organizatorów, lecz także dla pozostałych potomków Taczanowskich. Wśród pamiątek znalazły się:

– oryginalny patent nadania Alfonsowi Taczanowskiemu tytułu hrabiowskiego, wystawiony w Charlottenburgu 17 maja 1854 roku,
– księga gości pałacu w Taczanowie,
– księga telegramów ślubnych z 13 czerwca 1912 roku.

Były to dokumenty unikatowe, posiadające znaczną wartość historyczną i muzealną, a przy tym zachowane w doskonałym stanie. Szczególne wrażenie zrobił patent hrabiowski w formie księgi oprawionej w purpurę, ozdobionej złoconymi tłoczeniami oraz zachowaną pieczęcią majestatyczną króla Prus Fryderyka Wilhelma IV, umieszczoną w srebrnej oprawie.

Równie fascynująca okazała się księga gości pałacu w Taczanowie. Wśród znajdujących się w niej wpisów i autografów można było odnaleźć między innymi podpisy generała Józefa Hallera oraz kardynałów Aleksandra Kakowskiego i Edmunda Dalbora. Możliwość bezpośredniego obejrzenia tych pamiątek była jedną z największych niespodzianek całego spotkania.

Bardzo interesująca była również wypowiedź Norberta Tomczaka, artysty witrażysty, którego wielkim marzeniem jest odnowienie zabytkowych witraży z kaplicy w Taczanowie. Zwrócił on uwagę, że herb umieszczony na jednym z okien został bezpośrednio zaczerpnięty z przedstawienia znajdującego się w patencie hrabiowskim.

Zgromadzeni goście mogli ponadto zapoznać się z rozbudowanym drzewem genealogicznym Taczanowskich, przywiezionym do Choryni przez potomków rodu. Stało się ono ważnym uzupełnieniem rodzinnych opowieści, pozwalając lepiej zrozumieć powiązania pomiędzy poszczególnymi liniami rodziny.

Niezwykle wzruszającym dopełnieniem wydarzenia był koncert harfowy w wykonaniu Rozalii Gołaszewskiej. Artystka zabrała słuchaczy w podróż przez różne światy muzyczne – od repertuaru barokowego i romantycznego, przez wirtuozowską literaturę harfową, aż po inspiracje jazzowe i muzykę musicalową.

Koncert rozpoczęło preludium Johanna Sebastiana Bacha. W opracowaniu na harfę przejrzystość bachowskiej kompozycji nabrała szczególnej delikatności, subtelności i wewnętrznego spokoju.

Następnie zabrzmiała „Fantazja c-moll” op. 35 Louisa Spohra – dzieło łączące liryczną śpiewność melodii z bogactwem harfowych figuracji, dramatycznymi kontrastami i wirtuozowskim charakterem.

Kolejnym punktem programu była etiuda koncertowa „Au matin”, czyli „Poranek”, autorstwa Marcela Tourniera. Pełna światła, lekkości i barw kompozycja przywoływała atmosferę budzącego się dnia, ukazując zarówno subtelne, migotliwe brzmienia harfy, jak i rozbudowane, efektowne kulminacje.

Po części klasycznej publiczność usłyszała dwie części koncertu jazzowego. Tradycyjne brzmienie harfy połączyło się w nich ze swobodą rytmiczną, synkopowanymi przebiegami oraz charakterystyczną dla jazzu energią.

Na zakończenie zabrzmiał temat „Sunrise, Sunset” z musicalu „Skrzypek na dachu”, skomponowany przez Jerry’ego Bocka. Liryczna i pełna nostalgii melodia, opowiadająca o przemijaniu, rodzinie oraz nieuchronności zmian, szczególnie mocno współgrała z charakterem całego spotkania, poświęconego pamięci, następstwu pokoleń i zachowaniu rodzinnego dziedzictwa.

Ostatnim punktem wydarzenia było wspólne przejście pod kościół w Choryni i zapalenie zniczy przy głazie-pomniku poświęconym generałowi Edmundowi Taczanowskiemu. Ten symboliczny gest stał się wyrazem pamięci o jednym z najwybitniejszych przedstawicieli rodu oraz o jego zasługach dla historii Polski.

Był to wieczór, podczas którego historia przestała być jedynie zapisem dawnych wydarzeń. Ożyła we wspomnieniach potomków, w rodzinnych dokumentach i pamiątkach, w dźwiękach harfy oraz we wspólnym geście pamięci. Spotkanie w Choryni pokazało, jak wielką wartość ma pielęgnowanie lokalnego i rodzinnego dziedzictwa oraz przekazywanie go kolejnym pokoleniom.

Spotkanie z potomkami rodziny Taczanowskich

By Adminus | 10 czerwca 2026

4 lipca o godzinie 16:00 przed dworem w Choryni odbędzie się wyjątkowe spotkanie poświęcone rodzinie Taczanowskich, jednemu z rodów trwale zapisanych w dziejach Wielkopolski, a szczególnie w historii Choryni i Ziemi Kościańskiej. Wydarzenie będzie miało charakter otwartego salonu historycznego, w którym opowieść o przeszłości połączy się ze wspomnieniami, rodzinną pamięcią, muzyką i refleksją nad współczesnym znaczeniem tradycji.

Choryń jest miejscem szczególnym. To nie tylko dawne założenie dworskie, ale także przestrzeń związana z ważnymi postaciami historii XIX wieku. Z rodziną Taczanowskich łączy się tu zarówno pamięć o życiu ziemiańskim, jak i o zaangażowaniu patriotycznym, społecznym oraz obywatelskim. W tej opowieści szczególne miejsce zajmuje gen. Edmund Taczanowski, uczestnik walk niepodległościowych, związany z Chorynią i pochowany przy miejscowym kościele. Choryń to również miejsce pobytów Adama Mickiewicza, co dodatkowo wpisuje dwór i jego otoczenie w szerszy pejzaż wielkopolskiej pamięci historycznej.

Spotkanie zaplanowano w formule salonu. Rozmówcy zasiądą w półokręgu, naprzeciw publiczności, tak aby stworzyć atmosferę bezpośredniej, swobodnej rozmowy. Nie będzie to tradycyjna konferencja ani sztywna prelekcja, lecz żywe spotkanie z potomkami rodziny, którzy podzielą się wspomnieniami, rodzinnymi przekazami, anegdotami oraz refleksją nad tym, jak pamięć o przeszłości funkcjonuje dzisiaj.

W rozmowie udział wezmą: Ewa Taczanowska, Zofia Taczanowska-Uniejewska, Tomasz Taczanowski, Maria i Antoni Taczanowscy, Bianka Taczanowska oraz Norbert Tomczak. Całość moderować będzie dr Emilian Prałat, pomysłodawca wydarzenia. Organizatorzy – Fundacja „Bonum adipisci” – Dążyć do dobra i wspierające DANKO Hodowla Roślin Sp. z o.o., przewidują dwie tury rozmów. Ich celem będzie przybliżenie zarówno historii rodziny Taczanowskich, jak i współczesnych losów jej przedstawicieli. Uczestnicy opowiedzą o ciekawych postaciach, mniej znanych biografiach, rodzinnych pamiątkach, miejscach ważnych dla kolejnych pokoleń, ale także o tym, czym zajmują się dzisiaj, gdzie mieszkają i jak rozumieją dziedzictwo przekazane przez przodków.

Szczególnie ważny będzie udział przedstawicieli różnych pokoleń. Dzięki temu publiczność będzie mogła spojrzeć na tradycję nie tylko jako na zamknięty rozdział historii, lecz także jako na żywą pamięć, która bywa przechowywana, reinterpretowana i przekazywana dalej. Spotkanie ma pokazać, że dzieje rodzin ziemiańskich to nie tylko opowieść o dawnych dworach, majątkach i genealogiach, ale również o ludziach, ich wyborach, powinnościach, pracy, doświadczeniach i więzi z miejscem.

Wydarzenie rozpocznie się o godzinie 16:00 przed dworem w Choryni. Wówczas głos zabierze troje przedstawicieli rodziny. O godzinie 17:00 zaplanowano spotkanie przy kawie, które stworzy okazję do mniej formalnych rozmów i bezpośredniego kontaktu z uczestnikami. O godzinie 17:30 rozpocznie się druga rozmowa z Taczanowskimi. O godzinie 18:15 zaplanowano koncert harfowy w wykonaniu Rozalii Gołaszewskiej, który będzie muzycznym zwieńczeniem wydarzenia.

Ważnym punktem programu będzie również złożenie kwiatów przy krypcie rodziny Taczanowskich przy pobliskim kościele. Ten gest nada spotkaniu wymiar nie tylko historyczny i edukacyjny, ale także symboliczny. Będzie wyrazem pamięci o tych, którzy współtworzyli dzieje Choryni i regionu.

Wydarzenie organizowane jest przez Fundację w ramach projektu „Kulturalnie i aktywnie w Gminie Kościan!” dofinansowanego przez samorząd gminy. Wstęp wolny, zapraszamy!

Współorganizujemy Kongres Regionalizmu

By Adminus | 12 kwietnia 2026

Nasza Fundacja jest współorganizatorem powiatowego sejmiku regionalistycznego w ramach Kongresu Regionalizmu Polskiego. To pierwsze tak szerokie spotkanie środowisk regionalnych w powiecie kościańskim. W organizację Sejmiku włączyły się samorządy, organizacje społeczne, eksperci, instytucje kultury i mieszkańcy. Wspólnie chcemy rozmawiać o tożsamości regionalnej, współpracy i przyszłości naszego regionu.

Sejmik organizują:

Joanna Albińska – Pełnomocniczka Powiatowa Kongresu Regionalizmu Polskiego

• Michał Jurga – Kościański Uniwersytet Trzeciego Wieku

• dr Piotr Józefiak – Stowarzyszenie Absolwentów Gimnazjum i Liceum w Kościanie

• dr hab. Krzysztof Kujawa

• Dorota Kramer – Stowarzyszenie Aktywna Gmina Czempiń

• Dawid Murek – doradca Wojewody Wielkopolskiego

• Jolanta Nowicka – Stowarzyszenie Centrum Rozwoju Gminy Kościan

• Karol Pawlak – Powiatowy Cech Rzemiosła i Przedsiębiorczości

• dr Emiliana Prałat – Fundacja „Bonum adipisci” – Dążyć do dobra

• Piotr Świdziński – Stowarzyszenie Historyczno-Filmowe Memoria

• Zdzisław Witkowski – Towarzystwo Miłośników Ziemi Kościańskiej

Organizacje społeczne:

Fundacja „Bonum adipisci” – Dążyć do dobra

Powiatowy Cech Rzemiosła i Przedsiębiorczości w Kościanie

Stowarzyszenie Centrum Rozwoju Gminy Kościan

Stowarzyszenie Forum Rozwoju Nasz Kościan

Stowarzyszenie Oświatowe im. Dezyderego Chłapowskiego

Towarzystwo Miłośników Ziemi Kościańskiej

oraz Centrum Kultury w Czempiniu.

Partnerem wydarzenia jest Kościański Uniwersytet Trzeciego Wieku.

Wydarzenie odbędzie się w ramach ogólnopolskiej inicjatywy Kongresu Regionalizmu Polskiego 2026 i objęte zostało patronatem honorowym:

• Wojewody Wielkopolskiego

• Starosty Kościańskiego

• Burmistrzów i Wójta gmin Powiatu Kościańskiego

Panele dyskusyjne

„Kultura i edukacja fundamentem tożsamości regionalnej”

Moderator:

prof. UAM dr hab. Bartosz Hordecki

Paneliści:

• Paweł Buksalewicz – Krzywińskie Towarzystwo Kulturalne

• Michał Chudak – Fundacja na Rzecz Ochrony Zabytków Ziemi Śmigielskiej

• prof. UAM dr hab. Violetta Julkowska

• Jolanta Nowicka – Stowarzyszenie Centrum Rozwoju Gminy Kościan

• Przemysław Prasnowski – Fundacja Barak Kultury

„Kierunki rozwoju społeczno-gospodarczego regionu Powiatu Kościańskiego”

Moderator:

prof. UAM dr hab. Cezary Trosiaki

Paneliści:

• Jan Babczyszyn – Instytut Skrzynki

• dr hab. Krzysztof Kujawa

• Artur Opas – Starosta Kościański

• Karol Pawlak – Powiatowy Cech Rzemiosła i Przedsiębiorczości

• Andrzej Socha – Sekretarz Gminy Czempiń

Od godz. 15:00 wydarzenie otwarte dla mieszkańców Powiatu Kościańskiego

W programie m.in.:

• prezentacje gmin powiatu kościańskiego

• stoiska organizacji społecznych

• twórcy regionalni i lokalne produkty

• rozmowy i spotkania środowisk regionalnych

Występy artystyczne

15:00 – Kapela Dudziarska „Sokoły”

16:30 – Zespół Pieśni i Tańca „Żeńcy Wielkopolscy”

Wykład specjalny

17:30 – dr Emilian Prałat

„Regionalizm – sposób na życie”

Prezentacje m.in.:

grupy rekonstrukcji historycznej TSCHUFF,

haftu regionalnego snutka golińska,

stroju regionalnego.

To wydarzenie ma charakter integracyjny – łączy samorządy, organizacje społeczne, instytucje kultury, ekspertów i mieszkańców z naszego regionu. Chcemy wspólnie rozmawiać o przyszłości Powiatu Kościańskiego jako regionalnego serca Wielkopolski.

Serdecznie zapraszamy mieszkańców do udziału.

Sukcesy w pozyskiwaniu środków zewnętrznych

By Adminus | 26 marca 2026

Fundacja „Bonum adipisci” – Dążyć do dobra z satysfakcją informuje o kolejnych środkach pozyskanych na działania realizowane w 2026 roku.

Dzięki skutecznie przygotowanym wnioskom udało się uzyskać łącznie 68 500 zł dofinansowania na realizację sześciu istotnych projektów. Łączna wartość tych przedsięwzięć wynosi 123 025 zł.

Wsparcie otrzymały następujące zadania:

Gmina Krzywiń przyznała 13 000 zł na projekt „Mickiewicz w cieniu lubińskiej wieży – upamiętnienie wieszcza”.
Całkowita wartość projektu: 17 700 zł.
Gmina Wiejska Kościan przyznała 15 000 zł na projekt „Kulturalnie i aktywnie w gminie Kościan!”.
Całkowita wartość projektu: 19 375 zł.
Powiat Kościański przyznał 2 000 zł na projekt „Nocne zwiedzanie powiatu kościańskiego”.
Całkowita wartość projektu: 5 000 zł.
Powiat Jarociński przyznał 20 500 zł na projekt „Muzyczne inspiracje i kulturowe tradycje”.
Całkowita wartość projektu: 53 000 zł.
Gmina Żerków przyznała 10 000 zł na projekt „Muzycznie i aktywnie w gminie Żerków”.
Całkowita wartość projektu: 16 150 zł.

Samorząd Województwa Wielkopolskiego przyznał 8 000 zł na projekt „Stworzenie drugiego tomu publikacji pn. Wielkopolskie krypty i podziemia wraz z wydarzeniami towarzyszącymi”.
Całkowita wartość projektu: 11 800 zł.

W sposób szczególny należy podkreślić, że wszystkie wskazane projekty są dziełem prezesa zarządu Fundacji, dra Emiliana Prałata, autora koncepcji merytorycznych i wniosków, który zarazem w bardzo dużej mierze będzie odpowiedzialny również za ich realizację. To efekt ogromnego zaangażowania, konsekwencji oraz pracy ukierunkowanej na rzecz kultury, dziedzictwa i aktywności lokalnej.

Pozyskane środki stanowią nie tylko realne wsparcie finansowe, ale również wyraźny znak zaufania wobec jakości prowadzonych działań i wiarygodności Fundacji „Bonum adipisci” – Dążyć do dobra jako partnera w realizacji ważnych inicjatyw społecznych i kulturalnych.

Dziękujemy wszystkim samorządom za okazane wsparcie. Przed Fundacją czas intensywnej pracy, ale także licznych spotkań, wydarzeń i przedsięwzięć, które przyniosą wymierne efekty dla lokalnych społeczności i dziedzictwa regionu.

Upamiętniamy narodowego Wieszcza!

By Adminus | 25 marca 2026

Mickiewicz w cieniu lubińskiej wieży – upamiętnienie wieszcza

Fundacja „Bonum adipisci” – Dążyć do dobra realizuje projekt poświęcony upamiętnieniu Adama Mickiewicza w Lubiniu – miejscu szczególnym na mapie wielkopolskich śladów poety. Zadanie ma na celu nie tylko ochronę lokalnego dziedzictwa, ale także przypomnienie, że pamięć o autorze Pana Tadeusza żyje również poza największymi ośrodkami kultury, w przestrzeniach naznaczonych historią, tradycją i wyjątkowym genius loci. Nazwa projektu widnieje w przesłanym potwierdzeniu złożenia oferty. Przedsięwzięcie koncentruje się wokół miejsca pamięci związanego z Mickiewiczem i jego obecnością w Wielkopolsce. Chcemy nie tylko zadbać o materialny znak tego upamiętnienia, lecz także szerzej opowiedzieć o znaczeniu Lubinia w budowaniu lokalnej i regionalnej pamięci historycznej. To właśnie takie miejsca pozwalają odkrywać dzieje narodowej kultury na nowo – bliżej, uważniej, w bezpośrednim kontakcie z autentycznym świadectwem przeszłości. Projekt ma wymiar popularyzatorski. Jego celem jest przybliżenie mieszkańcom regionu, turystom i wszystkim zainteresowanym związków Mickiewicza z Wielkopolską, a zarazem zwrócenie uwagi na rolę mniejszych miejscowości w pielęgnowaniu pamięci o najwybitniejszych postaciach polskiej kultury. Dzięki realizacji zadania Lubiń stanie się jeszcze wyraźniej rozpoznawalnym punktem na mapie miejsc związanych z poetą. „Mickiewicz w cieniu lubińskiej wieży” to przedsięwzięcie łączące troskę o dziedzictwo, szacunek dla autentycznych śladów przeszłości oraz potrzebę nowoczesnego opowiadania o historii. Wierzymy, że dzięki temu projektowi miejsce to zyska nową widoczność, a pamięć o wieszczu zostanie utrwalona w sposób godny, odpowiedzialny i bliski odbiorcom.

Odnawiamy nagrobki rodziny Lossow w Racocie

By Adminus | 25 marca 2026

Przywracanie pamięci. Rewaloryzacja zespołu nagrobków rodziny Lossowów na cmentarzu w Racocie

Na dawnym cmentarzu ewangelickim w Racocie, pełniącym obecnie funkcję cmentarza komunalnego i pozostającym we władaniu Gminy Kościan, zachował się szczególnie wartościowy pod względem historycznym i sepulkralnym zespół siedmiu nagrobków członków rodziny Lossowów – dawnych właścicieli majątku ziemskiego w Gryżynie. Przez dziesięciolecia pomniki te podlegały stopniowej degradacji, wynikającej zarówno z naturalnych procesów starzenia się materiału, jak i z długotrwałej ekspozycji na zmienne warunki atmosferyczne, rozwój mikroorganizmów oraz przekształcenia gruntu.

Przed rozpoczęciem prac nagrobki były silnie zabrudzone, miejscami popękane, rozszczelnione i nierównomiernie osadzone. Niektóre ich elementy uległy zapadnięciu, inne utraciły pierwotną stabilność konstrukcyjną. Powierzchnie kamienne pokrywały nawarstwienia atmosferyczne i biologiczne, w tym mchy, porosty oraz zabrudzenia utrudniające odczytanie inskrypcji. Całość sprawiała wrażenie zespołu zapomnianego i pozbawionego systematycznej opieki. Stan zachowania pomników nie tylko ograniczał możliwość właściwego rozpoznania ich formy i treści, lecz także stwarzał ryzyko dalszego postępowania procesów destrukcyjnych.

Zachowane nagrobki Lossowów stanowią materialne świadectwo wielokulturowej historii Racotu i okolicznych miejscowości. Dokumentują obecność społeczności ewangelickiej, przemiany własnościowe zachodzące w wielkopolskich majątkach ziemskich oraz dzieje rodzin, których aktywność gospodarcza i społeczna współtworzyła obraz regionu. Z tego względu podjęte działania nie ograniczały się do doraźnej naprawy kamiennych pomników. Ich zasadniczym celem było przywrócenie integralności zespołu sepulkralnego, zabezpieczenie jego substancji materialnej, uporządkowanie najbliższego otoczenia oraz ponowne włączenie miejsca do lokalnej pamięci historycznej.

Rozpoznanie stanu zachowania i przygotowanie inwestycji

Inicjatywa przeprowadzenia prac przy nagrobkach została podjęta przez Fundację „Bonum adipisci” – Dążyć do dobra z inicjatywy jej prezesa, dra Emiliana Prałata. Pierwszym etapem przedsięwzięcia było szczegółowe rozpoznanie zastanego stanu oraz przygotowanie dokumentacji umożliwiającej określenie niezbędnego zakresu interwencji.

11 października 2025 roku przeprowadzono inwentaryzację nagrobków znajdujących się na cmentarzu w Racocie. Prace wykonane przez Emiliana Prałata i Marię Tomaszewską objęły sporządzenie dokumentacji fotograficznej, planistycznej, pomiarowej i konserwatorskiej. Zarejestrowano układ poszczególnych pomników, ich wymiary, konstrukcję, rodzaj zastosowanych materiałów, widoczne uszkodzenia oraz stopień degradacji powierzchni. Dokumentacja ta stała się podstawą dalszych działań organizacyjnych, formalnych i wykonawczych.

3 listopada 2025 roku uzyskano wycenę planowanych robót wraz z kosztorysem inwestorskim. Łączną wartość prac kamieniarskich, budowlanych i aranżacyjnych oszacowano na 30 000 złotych. Kwota ta obejmowała nie tylko demontaż, transport, oczyszczenie i ponowny montaż elementów nagrobnych, lecz także przygotowanie stabilnych podstaw, wykonanie niezbędnych prac murarskich oraz uporządkowanie i uczytelnienie całego założenia.

Ze względu na historyczny charakter cmentarza oraz szczególne znaczenie zachowanego zespołu sepulkralnego konieczne było również uzgodnienie zakresu prac z właściwymi organami ochrony zabytków. 9 listopada 2025 roku Fundacja złożyła w leszczyńskiej Delegaturze Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków wniosek o uzgodnienie programu działań. Dokumentację i opis planowanych prac opracował dr Emilian Prałat. 29 grudnia 2025 roku Fundacja otrzymała pozytywnie zaopiniowany program prac przy nagrobkach rodziny Lossowów. Uzyskanie stanowiska służb konserwatorskich potwierdziło prawidłowość przyjętych założeń oraz umożliwiło przejście do kolejnych etapów przedsięwzięcia.

Istotne znaczenie miało również prawne uregulowanie możliwości prowadzenia prac na miejscach grzebalnych. 13 lutego 2026 roku Gmina Kościan oraz Fundacja „Bonum adipisci” – Dążyć do dobra podpisały umowę użyczenia miejsc związanych z pochówkami członków rodziny Lossowów. Porozumienie stworzyło formalną podstawę do prowadzenia prac przez Fundację i określiło zasady korzystania z terenu.

21 lutego 2026 roku uporządkowano przestrzeń nekropolii Lossowów przed rozpoczęciem pierwszego etapu robót. Usunięto zalegające zanieczyszczenia i przygotowano dostęp do poszczególnych nagrobków, co pozwoliło na bezpieczne przeprowadzenie późniejszych czynności demontażowych.

Współpraca z potomkami rodziny i pozyskiwanie środków

Szczególnie ważnym wydarzeniem było nawiązanie 26 marca 2026 roku kontaktu z potomkami rodziny Lossowów. Zadeklarowali oni udział w przedsięwzięciu i przekazali wsparcie finansowe na realizację prac. Włączenie przedstawicieli rodziny nadało inicjatywie dodatkowy wymiar: projekt przestał być wyłącznie działaniem instytucjonalnym, stając się również formą rodzinnego upamiętnienia przodków i odbudowy więzi z miejscem ich pochówku.

Realizacja przedsięwzięcia wymagała połączenia środków publicznych, prywatnych darowizn oraz zaangażowania organizacyjnego Fundacji. 11 kwietnia 2026 roku podpisano umowę z zakładem kamieniarskim Granit-Mar Mirosław Gryś. Jej przedmiotem było wykonanie specjalistycznych prac kamieniarskich i murarskich przy nagrobkach Lossowów. Cztery dni później, 15 kwietnia, Fundacja zawarła umowę z Gminą Kościan, na podstawie której samorząd przyznał dofinansowanie w wysokości 10 000 złotych.

Pozostała część kosztów była pokrywana ze środków pozyskiwanych przez Fundację, w tym z darowizn przekazywanych na jej cele statutowe. Społeczny sposób finansowania prac odpowiadał charakterowi całej inicjatywy, której celem było nie tylko zabezpieczenie materialnego dziedzictwa, lecz także uwrażliwienie mieszkańców na potrzebę ochrony lokalnych miejsc pamięci.

Demontaż i specjalistyczne prace kamieniarskie

13 czerwca 2026 roku firma Granit-Mar rozpoczęła zasadniczy etap prac. Zdemontowano płyty nagrobne oraz wszystkie elementy tworzące cokoły pomników. Demontaż prowadzono z zachowaniem ostrożności, ponieważ część elementów była spękana, osłabiona i nierównomiernie podparta. Poszczególne części zostały odpowiednio zabezpieczone, oznaczone, a następnie przewiezione do zakładu kamieniarskiego.

W warunkach warsztatowych przeprowadzono oczyszczanie płyt i elementów cokołów. Usunięto wieloletnie zabrudzenia powierzchniowe oraz nawarstwienia biologiczne, które przesłaniały naturalną strukturę kamienia i utrudniały odczytanie inskrypcji. Zabiegi prowadzono w sposób dostosowany do rodzaju materiału oraz stopnia jego zachowania, tak aby ograniczyć ryzyko uszkodzenia historycznej powierzchni.

Oczyszczenie elementów pozwoliło na dokładniejsze rozpoznanie ich kondycji technicznej. Ujawniono spękania, rozwarstwienia i ubytki wymagające zabezpieczenia przed ponownym montażem. Elementy poddano niezbędnym naprawom, a konstrukcje przygotowano do osadzenia na nowych, stabilnych podstawach.

Równolegle na cmentarzu wykonano prace budowlane związane z przygotowaniem odpowiedniego posadowienia nagrobków. Zastosowanie nowych ław i właściwe wypoziomowanie podłoża miało zasadnicze znaczenie dla trwałości całego przedsięwzięcia. Jedną z głównych przyczyn wcześniejszych deformacji pomników było bowiem nierównomierne osiadanie gruntu, prowadzące do przechylania się płyt, rozszczelnienia połączeń i powstawania naprężeń w strukturze kamienia.

Między 3 a 8 lipca 2026 roku zamontowano oczyszczone elementy cokołów. Poszczególne części zostały dokładnie wypoziomowane oraz połączone poprzez spinowanie, czyli zastosowanie odpowiednio dobranych trzpieni i kotew wzmacniających konstrukcję. Zabieg ten pozwolił na zespolenie rozdzielonych elementów, poprawę ich stabilności oraz ograniczenie ryzyka ponownego przemieszczania się poszczególnych części nagrobków.

10 lipca wszystkie elementy zostały ponownie zestawione i zaimpregnowane. Nowe cokoły zostały zamaskowane ziemią.

Merytoryczne podsumowanie roku 2025

By Adminus | 26 grudnia 2025

W roku 2025 aktywność Fundacji koncentrowała się zarówno na kontynuacji projektów z lat wcześniejszych, jak i na realizacji nowych przedsięwzięć. Poniżej przedstawiono najważniejsze działania w porządku chronologicznym.

Starania o pozyskanie środków finansowych

Gmina Krzywiń
Konkurs: Otwarty konkurs ofert na wykonanie w 2025 roku w formie wspierania zadań publicznych będących realizacją zadań samorządu gminnego w zakresie kultury.
Projekt: „Przygotowanie publikacji poświęconej dziejom wsi Łuszkowo oraz organizacja kolejnej edycji nocnego zwiedzania powiatu kościańskiego”.
Wartość projektu: 15 000,00 zł
Otrzymana kwota: 7 000,00 zł
Gmina Żerków
Konkurs: Oferta realizacji zadania publicznego, o której mowa w art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz.U. z 2018 r. poz. 450, z późn. zm.).
Projekt 1: „Podróż przez artystyczne i muzyczne światy”.
Wartość projektu: 20 000,00 zł
Otrzymana kwota: 15 000,00 zł

Projekt 2: „Podróż przez artystyczne i muzyczne światy”.
Wartość projektu: 20 950,00 zł
Otrzymana kwota: 10 000,00 zł

Powiat Jarociński
Konkurs: Otwarty konkurs ofert w zakresie kultury, sztuki, ochrony dóbr kultury i dziedzictwa narodowego.
Projekt: „Kultura dla każdego!”.
Wartość projektu: 44 500,00 zł
Otrzymana kwota: 16 000,00 zł
Powiat Kościański
Konkurs 1: Otwarty konkurs ofert na wykonywanie w 2025 roku w formie powierzenia zadań publicznych będących realizacją zadań samorządu powiatowego w zakresie turystyki.
Projekt: „Wytyczenie i oznakowanie szlaku Wielkopolskie krypty i podziemia”.
Wartość projektu: 5 500,00 zł
Otrzymana kwota: 2 500,00 zł

Konkurs 2: Otwarty konkurs ofert na wykonywanie w 2025 roku w formie powierzenia zadań publicznych w zakresie turystyki.
Projekt: „Nocne zwiedzanie Powiatu Kościańskiego”.
Wartość projektu: 5 000,00 zł
Otrzymana kwota: 2 500,00 zł

Samorząd Województwa Wielkopolskiego / Pałac gen. Dąbrowskiego w Winnej Górze
Konkurs: „Praca organiczna – dziedzictwo Wielkopolan”, organizowany przez Samorząd Województwa Wielkopolskiego za pośrednictwem Pałacu gen. Dąbrowskiego w Winnej Górze.
Projekt: „EKO-ORGANICA – chronimy, popularyzujemy i rewitalizujemy dziedzictwo Chłapowskiego”.
Wartość projektu: 38 500,00 zł
Otrzymana kwota: 38 500,00 zł
Starostwo Powiatowe w Kamieńcu Ząbkowickim
Konkurs: Oferta realizacji zadania publicznego, o której mowa w art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz.U. z 2018 r. poz. 450, z późn. zm.).
Projekt: „Ostatni Książę” – wielojęzyczna publikacja poświęcona mauzoleum księcia Wilhelma Ernsta von Sachsen-Weimar-Eisenach w Henrykowie.
Wartość projektu: 12 000,00 zł
Otrzymana kwota: 0,00 zł
Starostwo Powiatowe w Kościanie
Konkurs: Otwarty konkurs ofert na wykonywanie w 2025 roku w formie powierzenia zadań publicznych będących realizacją zadań samorządu powiatowego w zakresie kultury.
Projekt: „Publikacja poświęcona dziejom wsi Łuszkowo”.
Wartość projektu: 6 000,00 zł
Otrzymana kwota: 3 200,00 zł
Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego
Konkurs: Otwarty konkurs ofert na realizację w formie powierzenia lub wspierania zadań publicznych Województwa Wielkopolskiego w dziedzinie kultury w roku 2025.
Projekt: „Racot. Tygiel kultur!”.
Wartość projektu: 21 200,00 zł
Otrzymana kwota: 12 000,00 zł
ZAW STOART
Konkurs: Wniosek o przyznanie dofinansowania ze środków funduszu promocyjnego ZAW STOART w trybie konkursowym.
Projekt: „Wielcy kompozytorzy, mistrzowskie wykonania”.
Wartość projektu: 10 000,00 zł
Otrzymana kwota: 0,00 zł

Zestawienie finansowe

Pozycja	Wartość całkowita wniosków (zł)	Środki uzyskane (zł)
Gmina Krzywiń	15 000,00	7 000,00
Gmina Żerków (2 projekty)	40 950,00	25 000,00
Powiat Jarociński	44 500,00	16 000,00
Powiat Kościański (2 projekty)	10 500,00	5 000,00
Samorząd Województwa Wielkopolskiego / Pałac w Winnej Górze	38 500,00	38 500,00
Starostwo Powiatowe w Kamieńcu Ząbkowickim	12 000,00	0,00
Starostwo Powiatowe w Kościanie	6 000,00	3 200,00
Urząd Marszałkowski Woj. Wielkopolskiego	21 200,00	12 000,00
ZAW STOART	10 000,00	0,00
Łącznie	198 650,00 zł	106 700,00 zł

WYDARZENIA:

17 stycznia 2025 r. w Żnińskiej Bibliotece Publicznej odbyło się spotkanie autorskie z dr Emilianem Prałatem, prezesem zarządu Fundacji „Bonum adipisci – Dążyć do dobra”, poświęcone postaci Mieczysława Chłapowskiego. Podczas wydarzenia Emilian Prałat wygłosił prelekcję pt. „Ziemianin – patriota Mieczysław Chłapowski”, przybliżając uczestnikom sylwetkę wybitnego ziemianina, patrioty i gospodarza Sobiejuch, a także dzieje rodu Chłapowskich oraz ich znaczenie dla historii i życia gospodarczego Wielkopolski. Wystąpienie zawierało liczne odniesienia do tradycji pracy organicznej oraz przykładów wzorcowej postawy obywatelskiej i społecznej odpowiedzialności właścicieli dóbr ziemskich.
Spotkanie zostało zorganizowane przez Żnińską Bibliotekę Publiczną, Żniński Klub Biegacza oraz Koło Gospodyń Wiejskich w Sobiejuchach, przy wsparciu lokalnych instytucji i społeczników. Wydarzeniu towarzyszyła wystawa poświęcona rodzinie Chłapowskich oraz szkole w Sobiejuchach, której powstanie zainicjował Mieczysław Chłapowski. Udział Emilian Prałat w wydarzeniu stanowił istotny wkład Fundacji w upowszechnianie wiedzy o dziedzictwie rodziny Chłapowskich, promocję historii regionu oraz budowanie lokalnej tożsamości. W spotkaniu uczestniczyli także potomkowie rodu oraz przedstawiciele władz samorządowych.
Informacja prasowa: https://palukiznin.pl/artykul/pielegnuja-pamiec-n1480406?fbclid=IwY2xjawOik8JleHRuA2FlbQIxMQBzcnRjBmFwcF9pZBAyMjIwMzkxNzg4MjAwODkyAAEeIDXwvPVzxxnab9WA3h5ldW6HvDwlFouN3NDbC8IPr65H_yF5bDeeqzugvnE_aem_DjbWTke8t4HaDkohIqLpsA

23 lutego 2025 r. o godz. 11.00 w kościele pw. św. Mikołaja w Bonikowie odprawiono mszę świętą w intencji ambasadora Alfreda Chłapowskiego. Uroczystość miała charakter modlitewnego upamiętnienia wybitnego ziemianina, dyplomaty i ambasadora Rzeczypospolitej Polskiej we Francji, związanego rodzinnie i życiowo z Bonikowem oraz Ziemią Kościańską. Bezpośrednio przed rozpoczęciem liturgii odsłonięto i poświęcono odnowioną tablicę upamiętniającą Alfreda Chłapowskiego. Tablica ta do 2024 r. znajdowała się na grobowcu rodziny Chłapowskich przy kościele, a następnie została odnowiona przez Fundację „Bonum adipisci – Dążyć do dobra” wraz z całym grobowcem w ramach prac finansowanych z programu Polski Ład. Jej ponownego odsłonięcia dokonał Emilian Prałat. Za zgodą leszczyńskiej Delegatury Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków tablicę zamontowano 15 lutego na ścianie kruchty – dawnej loży kolatorskiej – co pozwoliło na jej godne wyeksponowanie w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca spoczynku Ambasadora.
W wygłoszonym kazaniu ks. Krzysztof Lewandowski przypomniał postać Alfreda Chłapowskiego oraz jego zasługi dla parafii i regionu. Po zakończeniu liturgii uczestnicy przeszli na przykościelny teren cmentarny. Przy śpiewie hymnu państwowego na maszt wciągnięto flagę, a następnie Emilian Prałat zaprosił delegacje do złożenia kwiatów i zapalenia zniczy na grobie Ambasadora. Wartę honorową pełnili członkowie Grupy Rekonstrukcji Historycznych „Tschuff” w mundurach z opaskami Straży Ludowej, której komendantem w czasie powstania wielkopolskiego był Alfred Chłapowski. Oprawę muzyczną uroczystości zapewnili dudziarze z Kościana.
Wydarzenie związane było z przypadającą 19 lutego 2025 r. 85. rocznicą śmierci ambasadora Alfreda Chłapowskiego i stanowiło ważny element działań Fundacji na rzecz zachowania i upowszechniania pamięci o zasłużonych przedstawicielach rodu.

16 lutego 2024 r. w pałacu w Racocie odbyła się promocja książki pt. „Turew. Kolebka pracy organicznej” autorstwa Emiliana Prałata. Wydarzenie zorganizowano we współpracy ze Stadniną Koni Racot oraz w ramach projektu „Praca organiczna – dziedzictwo Wielkopolan”, realizowanego na Szlaku Pracy Organicznej przy wsparciu Gminy Kościan. Spotkanie rozpoczęło się utworem „Marzenie” Roberta Schumanna w wykonaniu skrzypaczki Marii Murawy-Fraski, który wprowadził uczestników w uroczysty nastrój. Następnie Emilian Prałat poprosił o zabranie głosu prezesa Stadniny Koni Racot Piotra Mańkę, który podkreślił bardzo dobrą współpracę z autorem oraz wyraził satysfakcję z faktu, że promocja publikacji odbywa się właśnie w racockim pałacu.
W dalszej części Prałat przywitał licznie zgromadzonych gości, wśród których znaleźli się m.in. prof. Krzysztof Chłapowski, Oliwia Olesiejuk – koordynatorka Szlaku Pracy Organicznej – oraz autorzy fotografii zamieszczonych w książce. Przybliżono ideę i przebieg projektu, w ramach którego powstała publikacja – od wstępnej koncepcji, przez konkurs fotograficzny, po przygotowanie wersji angielskiej. Autorki i autorzy zdjęć otrzymali egzemplarze książki, a uzupełnieniem tej części była krótka prelekcja o pracy organicznej, jej głównych przedstawicielach i znaczeniu dla rozwoju Wielkopolski.
Drugą część wydarzenia wypełnił recital skrzypcowy Marii Murawy-Fraski z utworami muzyki klasycznej i najpiękniejszymi melodiami filmowymi. Koncert nagrodzono gromkimi brawami. Następnie, dzięki uprzejmości Stadniny Koni Racot, uczestnicy spotkania mogli przy kawie i cieście porozmawiać o książce i samym wydarzeniu. Publikacja „Turew. Kolebka pracy organicznej” stanowi ważny element działań Fundacji na rzecz upowszechniania dziedzictwa pracy organicznej i promowania miejsc z nią związanych.

22 marca 2025 r. pałac w Kopaszewie stał się miejscem uroczystej prezentacji drugiego, poszerzonego i poprawionego wydania książki „Chłapowscy. Kronika rodzinna”. Wydarzenie odbyło się w dawnym domu rodzinnym Dezyderego Chłapowskiego (+1997), co nadało mu szczególny, symboliczny charakter. Dzięki uprzejmości spółki DANKO Hodowla Roślin S.A. w spotkaniu mogło uczestniczyć ponad 110 gości. Uroczystość rozpoczęło powitanie zebranych przez dyrektora Zakładu Nasienno-Rolnego DANKO w Kopaszewie, Wiktora Majchrzaka, po czym prowadzenie wydarzenia przejął Emilian Prałat.
Podkreślił on znaczenie wznowienia publikacji poświęconej jednej z najważniejszych rodzin w historii Wielkopolski oraz powitał licznie przybyłych przedstawicieli rodu Chłapowskich, m.in. Jadwigę Chłapowską z synem Michałem i wnuczką, Piotra Chłapowskiego z Londynu, prof. Krzysztofa Chłapowskiego oraz Annę Chłapowską-Mieczyńską z mężem. Szczególnym akcentem była obecność ppłk. Przemysława Mikołajczaka, komendanta Ośrodka Szkolenia Poligonowego Wojsk Lądowych im. gen. D. Chłapowskiego w Wędrzynie. W osobistym wystąpieniu Piotr Chłapowski – syn Dezyderego – przypomniał okoliczności powstania książki, ogrom pracy włożonej przez jego ojca w opracowanie dziejów rodu oraz rolę Wandy Chłapowskiej, która kopiowała maszynopisy dla członków rodziny. Zwrócił też uwagę na rozszerzenie drugiego wydania o anglojęzyczne przedmowy, streszczenie oraz tłumaczenia wybranych biogramów i opisów głównych siedzib rodu.
Następnie głos zabrał prof. Krzysztof Chłapowski, redaktor obu wydań „Kroniki rodzinnej”. Omówił najważniejsze wydarzenia, jakie zaszły pomiędzy wydaniami, przedstawił nowe publikacje dotyczące rodziny oraz działania na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego związanego z pamiątkami po rodzie, wskazując także na inicjatywy oddolne kultywujące pamięć o Chłapowskich. Wielokrotnie podkreślał przy tym działalność i zaangażowanie Emiliana Prałata.
W dalszej części ppłk Przemysław Mikołajczak przedstawił historię nadania patronatu Chłapowskiego Ośrodkowi Szkolenia Poligonowego, podziękował rodzinie za przekazane pamiątki do izby tradycji oraz wręczył upominki: Piotrowi Chłapowskiemu – odznakę pamiątkową jednostki, a prof. Krzysztofowi Chłapowskiemu i Emilianowi Prałatowi – pamiątkowe monety.
Kontynuując prowadzenie uroczystości, Prałat przybliżył najważniejsze fakty, ciekawostki i źródła dotyczące historii rodu, podkreślając rangę i wpływ Chłapowskich na dzieje Wielkopolski i Polski. Po części merytorycznej odbył się koncert smyczkowy w wykonaniu Marii Murawy-Fraski i Natalii Janik-Zajmy, złożony z utworów muzyki klasycznej oraz kompozycji z kręgu muzyki popularnej i współczesnej. Spotkanie zakończyło się rozmowami przy kawie i cieście.

27 maja 2025 r. o godz. 10.00 w pałacu w Kopaszewie odbył się finał 24. edycji konkursu „Dezydery Chłapowski – życie i dzieło”. Organizatorami wydarzenia były: Fundacja „Bonum adipisci – Dążyć do dobra”, Stowarzyszenie Oświatowe im. D. Chłapowskiego oraz DANKO Hodowla Roślin S.A. W tegorocznej edycji wzięło udział 24 uczniów z 9 szkół, wyłonionych w ramach wcześniejszych eliminacji szkolnych.
Uczestników, ich opiekunów oraz gości powitali: Emilian Prałat, prof. Cezary Trosiak – przedstawiciel Stowarzyszenia Oświatowego – oraz Leszek Stawicki i Mateusz Karaś reprezentujący DANKO. Po omówieniu zasad konkursu przystąpiono do części pisemnej, obejmującej 23 pytania (maksymalnie 38 punktów). O godz. 11.30 rozpoczęła się część ustna, do której zakwalifikowało się 6 uczestników z najwyższymi wynikami. Wysoki poziom wiedzy, a także konieczność dogrywki pozwoliły na wyłonienie laureatów:
• I miejsce ex aequo – Amelia Knoska (SP nr 2 w Kościanie) oraz Mikołaj Landzwojczak (SP nr 4 w Kościanie),
• II miejsce – Wiktor Czerwiński (SP nr 4 w Kościanie),
• III miejsce – Filip Leciejewski (SP w Czempiniu),
• IV miejsce – Patryk Frąckowiak (SP nr 4 w Kościanie),
• V miejsce – Natalia Helińska (SP nr 2 w Kościanie).
Uroczyste wręczenie nagród zaplanowano na 6 czerwca 2025 r. podczas sesji Rady Miejskiej Kościana. Organizatorzy podkreślili znaczenie konkursu dla popularyzacji wiedzy o życiu i działalności Dezyderego Chłapowskiego oraz złożyli podziękowania firmie DANKO, a także nauczycielkom Beacie Sobczak i Judycie Konik za wsparcie organizacyjne.

13 czerwca 2025 r. w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Kościanie odbył się ostatni wykład IX sezonu cyklu „Z historią przy kawie”. Prelekcję pt. „Jan Koźmian i praca organiczna” wygłosił Emilian Prałat. Spotkanie poświęcone było jednej z kluczowych postaci związanych z ideą pracy organicznej – Janowi Koźmianowi, konserwatyście, ultrakatolikowi, publicyście, zięciowi Chłapowskiego, księdzu, podoficerowi artylerii i uczestnikowi powstania listopadowego, uznawanemu za twórcę samego pojęcia „praca organiczna”.
W trakcie wykładu przybliżono najważniejsze etapy życia Koźmiana, jego działalność społeczną, publicystyczną i religijną oraz wpływ na kształtowanie się idei pracy organicznej w Wielkopolsce. Wydarzenie zamknęło kolejny sezon cyklu i wpisało się w działania Fundacji na rzecz popularyzacji historii regionu oraz dziedzictwa pracy organicznej.

21 czerwca 2025 r. odbyła się czwarta edycja wydarzenia „Racot. Tygiel kultur”, którego pomysłodawcą jest Emilian Prałat. We współpracy ze Stadniną Koni Racot oraz parafią w Racocie zorganizowano spotkanie, w którym wzięło udział około 150 osób. Tegoroczna odsłona została poświęcona kobietom związanym z Racotem – „Paniom na Racocie”: księżnej Dorocie Jabłonowskiej, księżniczce Zofii Orańskiej (późniejszej wielkiej księżnej Saksonii-Weimaru-Eisenach) oraz wielkim księżnym Karolinie i Feodorze.
Część pierwsza rozpoczęła się o godz. 14.30 nabożeństwem ekumenicznym w kościele pw. św. Stanisława, który w historii służył zarówno katolikom, jak i ewangelikom. Nabożeństwo sprawowali ks. Stanisław Tokarski i pastor Waldemar Gabryś z aktywnym udziałem zgromadzonych wiernych. Po nim odbył się koncert organowy na instrumencie ufundowanym przez wielkiego księcia Wilhelma Ernsta. Rozpoczęły go zwrotki hymnów: polskiego, niderlandzkiego i niemieckiego, po czym zabrzmiały utwory Johanna Sebastiana Bacha, Jana Pieterszoona Sweelincka, Władysława Żeleńskiego oraz Feliksa Mendelssohna-Bartholdy’ego.
Około godz. 16.20 rozpoczęła się druga, zasadnicza część wydarzenia w pałacu. Gości przywitał prezes Stadniny Koni Racot Piotr Mańka, następnie głos zabrał Emilian Prałat, witając przedstawicieli władz i instytucji, m.in. senatora Wojciecha Ziemniaka, starostę kościańskiego Artura Opasa, zastępcę wójta gminy Kościan Mirosława Dudę, Komendanta Powiatowego Policji w Kościanie mł. insp. Roberta Przyjemskiego oraz dyrektora Muzeum Ziemi Wschowskiej Przemysława Wojciecha. Gośćmi honorowymi byli dr Bernhard Post – wieloletni dyrektor Archiwum Państwowego w Weimarze i Archiwum Turyngii – wraz z małżonką. W wystąpieniach otwierających podkreślano unikatowość Racotu oraz znaczenie inicjatywy dla życia kulturalnego i turystycznego regionu.
W swoim referacie, tłumaczonym symultanicznie, Bernhard Post przybliżył biografię księżniczki Zofii z dynastii orańsko-nassauskiej, późniejszej wielkiej księżnej Saksonii-Weimaru-Eisenach. Omówił okoliczności zakupu dóbr racockich i stęszewskich, modernizację majątków w Wielkopolsce i na Śląsku oraz liczne fundacje socjalne i kulturalne księżnej (szpital, szkoła dla dziewcząt, archiwum spuścizny Goethego i Schillera). Wskazał także na związki historii Racotu z twórczością Carla Eduarda Petzolda, jednego z najwybitniejszych architektów zieleni. Na zakończenie odniósł się do współczesnego znaczenia dialogu polsko-niemiecko-niderlandzkiego, traktując Racot jako symboliczne dopełnienie „Trójkąta Weimarskiego”.
Po części oficjalnej odbył się koncert Beatgirls String Trio (Maria Murawa-Fraska – skrzypce, Natalia Janik-Zajma – skrzypce, Aleksandra Awtuszewska – wiolonczela), w programie którego znalazły się m.in. utwory Carlosa Gardela, George’a Bizeta, Henry’ego Manciniego, Wojciecha Kilara, Édith Piaf, Huberta Girauda, Alexa Northa, Roya Orbisona i Astora Piazzolli. Następnie uczestnicy udali się do parku, gdzie nad stawem zasadzono klon – genetycznego potomka 800-letniego dębu „Rus”, ofiarowanego przez prof. Pawła Chmielarza z Instytutu Dendrologii PAN w Kórniku. Drzewo posadził prezes Piotr Mańka, a symbolicznie podlali je Bernhard Post z małżonką.
Po powrocie do pałacu goście mogli obejrzeć dwie wystawy: malarstwa Ireneusza Komendarka oraz ekspozycję „Panie na Racocie” autorstwa Emiliana Prałata, poświęconą kobietom związanym z pałacem. Wystawie towarzyszyły kostiumy historyczne wypożyczone z Muzeum Historii Ubioru Anny Moryto. Anna Moryto wraz z Magdaleną Lange poprowadziły warsztaty kostiumologiczne, prezentując tradycyjne techniki hafciarskie. Zwieńczeniem spotkania był bankiet z przekąskami nawiązującymi do kuchni polskiej, niderlandzkiej i niemieckiej – w tym lokalnym serem produkowanym w stadninie – oraz przejażdżki bryczką po racockim parku.
Na potrzeby tegorocznej edycji, objętej patronatem honorowym Ambasadora Królestwa Niderlandów w Polsce oraz Marszałka Województwa Wielkopolskiego, przygotowano polsko-angielską publikację „Panie na Racocie”. Wydarzenie wsparli finansowo: Samorząd Województwa Wielkopolskiego oraz Gmina Kościan.

2 sierpnia 2025 r. Fundacja „Bonum adipisci – Dążyć do dobra” zorganizowała kolejną edycję „Nocnego zwiedzania powiatu kościańskiego”. Trasa objęła pięć miejscowości: Łęki Wielkie, Turwię, Kopaszewo, Lubiń i Wyskoć. W wydarzeniu wzięło udział łącznie 1187 osób (Łęki Wielkie – 126, Turew – 251, Kopaszewo – 163, Lubiń – 456, Wyskoć – 191), co potwierdziło duże zainteresowanie lokalnym dziedzictwem. Program wszystkich spotkań prowadził Emilian Prałat, łącząc w narracji wątki historyczne, artystyczne i duchowe.
Zwiedzanie rozpoczęło się w Łękach Wielkich, gdzie po powitaniu uczestników przez ks. Artura Włodarczaka omówiono historię kościoła pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej z 1776 r. fundacji rodu Mielżyńskich, dzieje miejscowości i pobliskiego Wilanowa z kurhanami oraz wyposażenie świątyni, w tym tablice nagrobne rodu Chłapowskich i neoklasycystyczną kaplicę grobową rodziny Kęszyckich. Uczestnicy mogli zaopatrzyć się w materiały informacyjne o regionie i publikacje poświęcone pracy organicznej.
Drugim punktem programu była Turew – gniazdo rodowe Chłapowskich. Po powitaniu przez przedstawicielkę Instytutu Chemii Bioorganicznej PAN przybliżono dzieje majątku, proces przejęcia go przez rodzinę Chłapowskich oraz kolejne etapy rozbudowy rezydencji. Uczestnicy zwiedzili wybrane wnętrza pałacowe (salę balową, dawną bibliotekę, salon z alkową), poznali biografię generała Dezyderego Chłapowskiego i jego najbliższych oraz historię parku przypałacowego i neogotyckiej kaplicy grobowej.
Kolejnym przystankiem było Kopaszewo. W kaplicy z 1796 r. fundacji Skórzewskich omówiono jej dzieje i wyposażenie oraz przedstawiono historię Kopaszewskiej Drogi Krzyżowej, Zofii i Jana Koźmianów oraz związanych z nimi form pobożności. Zaprezentowano m.in. fotografię Jana Koźmiana z rzymskiego archiwum oraz książeczkę do nabożeństwa z autografem Zofii Koźmianowej. Przed pałacem uczestnicy wysłuchali opowieści o budowie rezydencji, legendzie „błękitnej damy”, pobytach Adama Mickiewicza i Heleny Modrzejewskiej, a także obejrzeli repliki kostiumu scenicznego aktorki i ekspozycje poświęcone rodzinie Chłapowskich.
W Lubiniu zwiedzanie koncentrowało się na opactwie benedyktynów. Po powitaniu przez o. Efrema Michalskiego OSB omówiono dzieje przybycia benedyktynów do Wielkopolski, program iluzjonistycznych malowideł we wnętrzu kościoła, kult bł. Bernarda z Wąbrzeźna oraz ideę przekształcenia świątyni w ewentualną nekropolię Piastów wielkopolskich. Uczestnicy obejrzeli zakrystię z XVIII-wiecznym wyposażeniem oraz mieli możliwość zakupu produktów wytwarzanych przez wspólnotę, w tym słynnej nalewki klasztornej.
Finał tegorocznej edycji odbył się w Wyskoci. O godz. 22.30 rozpoczął się koncert w wykonaniu Wiktorii Kachniarz (sopran), Karola Pilarskiego (fortepian) i Katarzyny Pilarskiej (flet), obejmujący m.in. cztery wersje „Ave Maria”, utwory filmowe, arie operowe oraz kompozycję własną Karola Pilarskiego. Po koncercie przedstawiono historię miejscowości i kościoła projektu Alexisa Langera, fundowanego w znacznej mierze przez rodzinę Chłapowskich, zwracając uwagę na spójny program architektoniczno-ikonograficzny oraz zachowane rzeźby z przełomu XVII i XVIII w. Zwieńczeniem wieczoru była możliwość wejścia na wieżę kościelną i dzwonnicę, skąd podziwiano panoramę okolicy.

15 sierpnia 2025 r. w Turwi odbyły się kolejne obchody Święta Wojska Polskiego, które w tym roku miały szczególnie uroczysty charakter. O godz. 15.00 pod pomnikiem poległych w latach 1914–1920 rozpoczęła się część oficjalna. Zainaugurował ją Emilian Prałat, który przypomniał ideę spotkania oraz zaprosił zebranych do wspólnego odśpiewania hymnu państwowego. Następnie przywitał przedstawicieli władz i instytucji, m.in. senatora RP Wojciecha Ziemniaka, wiceprzewodniczącą Rady Powiatu Kościańskiego Teresę Mikołajczak-Dudę, zastępcę wójta gminy Kościan Mirosława Dudę, przewodniczącego Rady Gminy Kościan Jana Szczepaniaka, ks. Krzysztofa Pustkowiaka, przedstawicieli samorządu lokalnego, Ochotniczej Straży Pożarnej, Szkoły Podstawowej w Turwi oraz mieszkańców.
W swoim wystąpieniu Prałat nawiązał do ofiarności minionych pokoleń, podkreślając wyjątkowy charakter tutejszego pomnika oraz współczesną rolę Wojska Polskiego jako obrońcy Ojczyzny i pokoju. W kolejnych przemówieniach senator Wojciech Ziemniak podziękował Emilianowi Prałatowi za konsekwentne podtrzymywanie tradycji upamiętniania żołnierzy i zwrócił uwagę na zaangażowanie mieszkańców Turwi. Zastępca wójta Mirosław Duda przypomniał, że wolność i niepodległość „nie są dane raz na zawsze” i wymagają troski. Modlitwę za poległych poprowadził ks. Krzysztof Pustkowiak.
Następnie odczytano apel pamięci z przywołaniem nazwisk wszystkich osób uwiecznionych na tablicach pomnika. Przy dźwięku werbli delegacje złożyły kwiaty i znicze, po czym odegrano sygnał „Śpij, kolego” oraz pieśń „My, Pierwsza Brygada”, co zamknęło oficjalną część obchodów przy pomniku. Zebrani przenieśli następnie biało-czerwoną flagę na teren przy szkole, gdzie zespół „Turewianki” wykonał sześć popularnych pieśni wojskowych.
Emilian Prałat wygłosił następnie krótkie wprowadzenie historyczne, przybliżając przebieg pierwszej polskiej koronacji oraz symbolikę średniowiecznego rytuału koronacyjnego. Stanowiło ono prolog do widowiska plenerowego „Zwano Ciebie Chrobry” w reżyserii Janusza Dodota, ukazującego dzieje pierwszych Piastów – od okresu przedchrześcijańskiego, poprzez chrzest Polski i koronację Bolesława Chrobrego, aż po śmierć pierwszego króla.
Wyjątkowym punktem programu było posadzenie wyhodowanego in vitro klonu genetycznego najstarszego polskiego dębu „Rus”, ofiarowanego przez prof. Pawła Chmielarza z Instytutu Dendrologii PAN w Kórniku. Profesor wyjaśnił zebranym proces uzyskiwania takich klonów i znaczenie ochrony drzew-pomników przyrody. Aktu zasadzenia drzewa dokonali wspólnie zastępca wójta Mirosław Duda oraz najstarsza mieszkanka Turwi, Teresa Tul. Zwieńczeniem obchodów było wspólne biesiadowanie mieszkańców i gości.

29 sierpnia 2025 r. w spichlerzu dawnego folwarku majątku Turew odbyło się pierwsze spotkanie w ramach inicjatywy „Eko-Organica” na Szlaku Pracy Organicznej. Wzięło w nim udział 76 uczestników. Wydarzenie rozpoczęło się o godz. 16.30 od powitania gości i przedstawienia idei przedsięwzięcia oraz okoliczności udostępnienia spichlerza na cele edukacyjne. Emilian Prałat przekazał następnie głos Piotrowi Mańce, prezesowi Stadniny Koni Racot – dzierżawcy majątku w Turwi – który podziękował za inicjatywę i zarysował plany remontów oraz ponownego zagospodarowania folwarku.
Prałat przywitał przybyłych gości, w tym starostę kościańskiego Artura Opasa, wójta gminy Kościan Andrzeja Przybyłę, Antoniego Chłapowskiego – praprawnuka generała Dezyderego Chłapowskiego – koordynatorkę Szlaku Oliwię Olesiejuk oraz prowadzącego część merytoryczną Artura Golisa.
Dzięki wsparciu Stadniny Koni Racot uczestnicy wysłuchali koncertu Tasosa Fotiou (saksofon) i Szymona Wójcińskiego (instrumenty klawiszowe). Improwizacje łączące inspiracje muzyką grecką i jazzem spotkały się z entuzjastycznym przyjęciem. Po części muzycznej Artur Golis wygłosił rozbudowaną prelekcję o zadrzewieniach śródpolnych – ich funkcjach, wpływie na bioróżnorodność i mikroklimat oraz korzyściach dla rolnictwa. Uzupełnieniem był ponad godzinny spacer po pasach zadrzewień, podczas którego omówiono praktyczne aspekty zakładania i utrzymania takich układów.
Wieczorem uczestnicy spotkali się ponownie w spichlerzu przy kawie i cieście, biorąc udział w warsztatach rozpoznawania gatunków drzew na podstawie liści oraz zajęciach kreatywnych dla dzieci z wykorzystaniem odcisków liści w glinie. Na piętrze przygotowano ekspozycję o rodzinie Chłapowskich oraz punkt informacyjny Szlaku Pracy Organicznej.

W dniu 31 sierpnia 2025 roku odbyła się XI Piesza Kopaszewska Droga Krzyżowa. W wydarzeniu wzięło udział 128 pielgrzymów. Wydarzenie rozpoczęło się mszą świętą celebrowaną przez księdza Krzysztofa Gogoła. Po zakończeniu liturgii, o godzinie 10:45, uczestnicy wyruszyli na trasę Drogi Krzyżowej. Rozważania odczytywane przy kolejnych stacjach zostały przygotowane przez doktora Emiliana Prałata. Motywem przewodnim tegorocznej edycji była sprawiedliwość. Oprawę muzyczną zapewnił Naryz Skorupski, który akompaniował pielgrzymom na gitarze. Trasa wiodła przez Kopaszewo, a następnie przez najstarszą część pasów zadrzewień śródpolnych oraz aleję kasztanowo-topolową w kierunku Rogaczewa Wielkiego. Kolejny odcinek przebiegał przez łąki i wzdłuż Rowu Wyskoć do wieży widokowej położonej między Turwią i Rąbiniem. Pierwszą część wędrówki zakończono przy kościele pod wezwaniem Świętych Piotra i Pawła w Rąbiniu, gdzie uczestnicy zatrzymali się na modlitwę oraz wysłuchali krótkiej prezentacji dotyczącej historii świątyni. Następnie pielgrzymi udali się do grobu generała Dezyderego Chłapowskiego, przy którym w imieniu wszystkich uczestników ośmioletnia Zuzia oraz ośmioletni Jurek złożyli znicze. Kolejnym punktem programu był odpoczynek przy miejscowej świetlicy wiejskiej, gdzie zapewniono posiłek w postaci pożywnej zupy oraz słodkie upominki. O godzinie 14:15 rozpoczęto drogę powrotną. Pomimo wysokiej temperatury oraz parnej pogody po sobotnich opadach deszczu, marsz przebiegał sprawnie i bez zakłóceń. W trakcie wędrówki, obok modlitwy, ważnym elementem wydarzenia był komponent edukacyjny. Doktor Emilian Prałat przybliżał uczestnikom lokalną historię oraz ciekawostki związane między innymi z rodzinami Chłapowskich i Koźmianów, a także z sanktuariami w Górce Duchownej i Starych Oborzyskach, gdzie równolegle trwały główne uroczystości odpustowe. Uczestnicy powrócili do Kopaszewa o godzinie 16:45. Po zakończeniu wędrówki przygotowano poczęstunek w postaci kawy i ciasta. Każdy pielgrzym otrzymał okolicznościowy certyfikat uczestnictwa oraz pamiątkową pocztówkę. W trakcie wydarzenia zebrano kwotę 1511,50 złotych, którą przekazano na cele statutowe Fundacji. Środki zostaną przeznaczone na rewitalizację nekropolii w Czerwonej Wsi. Wydarzenie zrealizowano zgodnie z założeniami, zapewniając uczestnikom zarówno wymiar duchowy i wspólnotowy, jak i elementy edukacji historycznej oraz integracji lokalnej społeczności.

20 września 2025 r. w powozowni Stadniny Koni Racot odbyło się drugie wydarzenie w ramach projektu „EKO-ORGANICA – chronimy, popularyzujemy i rewitalizujemy dziedzictwo Chłapowskiego”, realizowanego na Szlaku Pracy Organicznej dzięki środkom z programu „Praca organiczna – dziedzictwo Wielkopolan”. Część merytoryczną otworzyła prelekcja Magdaleny Marchelek-Pawlak z Nadleśnictwa Kościan, poświęcona roli zadrzewień śródpolnych jako siedlisk wielu gatunków zwierząt oraz ich znaczeniu dla bioróżnorodności i mikroklimatu.
Drugą część spotkania stanowił spacer terenowy przez historyczny park założony przez książąt Jabłonowskich, łąki wzdłuż dawnej linii kolei wąskotorowej oraz zabytkową aleję lipową. Zwieńczeniem były warsztaty „Drewniane historie z zadrzewień”, podczas których uczestnicy wykonywali zakładki do książek z drewna i w technice papier mâché. Szczególny akcent stanowiła obecność Antoniny Naskalskiej – prapraprawnuczki generała Dezyderego Chłapowskiego z linii kopaszewskiej.

27 września 2025 r. w Kopaszewie odbyła się trzecia odsłona „EKO-ORGANIKI”, również w ramach projektu „EKO-ORGANICA – chronimy, popularyzujemy i rewitalizujemy dziedzictwo Chłapowskiego”. Dzięki uprzejmości DANKO Hodowla Roślin S.A. uczestnicy korzystali z przestrzeni pałacu i parku niegdyś należących do rodziny Chłapowskich.
Po powitaniu gości przez Emiliana Prałata i Wiktora Majchrzaka, dyrektora Zakładu Nasienno-Rolnego w Kopaszewie, odbyła się prelekcja prof. Pawła Chmielarza z Instytutu Dendrologii PAN w Kórniku pt. „Czy Chłapowski zastosowałby zdobycze biotechnologii roślin?”. Profesor omówił nowoczesne metody biotechnologiczne służące ochronie zasobów genowych drzew, w tym klonowanie drzew pomnikowych i kriokonserwację materiału roślinnego.
Szczególnie ważnym momentem było zasadzenie w parku klonu genetycznego dębu „Rus” z Rogalina. Drzewo posadzili wspólnie najstarszy uczestnik spotkania, Jerzy Nurek, oraz najmłodsi goście – Zosia i Ignacy Majchrzakowie. Następnie Kamil Kwiatkowski z Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa Wielkopolskiego poprowadził spacer po zadrzewieniach śródpolnych, omawiając ich typy (pasy, linie, remizy) i znaczenie dla krajobrazu rolniczego oraz łagodzenia skutków zmian klimatu.
Zwieńczeniem spotkania były warsztaty z wykorzystaniem materiału zebranego podczas spaceru oraz możliwość zapoznania się z ekspozycjami poświęconymi rodzinie Chłapowskich, Helenie Modrzejewskiej i działalności DANKO. Wydarzenie sfinansowano ze środków Samorządu Województwa Wielkopolskiego.

30 września 2025 r. Pałac gen. Dąbrowskiego w Winnej Górze udostępnił kolejny odcinek podcastu realizowanego na Szlaku Pracy Organicznej. Gośćmi nagrania byli Antoni Chłapowski – potomek generała Dezyderego Chłapowskiego i twórca Centrum Hipiki Jaszkowo – oraz Emilian Prałat. Rozmowa dotyczyła współczesnego rozumienia pracy organicznej jako życiowej pasji oraz sposobu myślenia o przyszłości opartego na odpowiedzialności i długofalowym działaniu. Wskazano także miejsca w Kościanie i powiecie śremskim, w których wciąż odczuwa się „ducha” pracy organicznej.
Podcast: https://open.spotify.com/episode/4TeCOLhtbQk184Zr1aSd0r?si=sm-yyoZHT7iui3EdplMe0A&fbclid=IwY2xjawOimXdleHRuA2FlbQIxMABzcnRjBmFwcF9pZBAyMjIwMzkxNzg4MjAwODkyAAEe20Av_unaVdtz1Rf0cw6MGcZkLJgbHOJN4ezJkQn-ghVW0m79fCRaLPUY3Yc_aem_MLinsvN1d5v8kpquqFLaUg&nd=1&dlsi=88d3e8ad48fa407b

8 października 2025 r. w spichlerzu dawnego folwarku w Turwi odbyło się czwarte spotkanie z cyklu „EKO-ORGANICA – chronimy, popularyzujemy i rewitalizujemy dziedzictwo Chłapowskiego”, realizowanego na Szlaku Pracy Organicznej. Wydarzenie rozpoczęło się od powitania uczestników przez Emiliana Prałata, który przedstawił cele i plan spotkania.
Część merytoryczną wypełniła prelekcja Artura Golisa poświęcona owocom drzew i krzewów rosnących w zadrzewieniach śródpolnych – ich roli w przyrodzie, kulturze i kuchni. Po wykładzie uczestnicy skorzystali z poczęstunku przygotowanego przez Koło Gospodyń Wiejskich w Turwi, a następnie wzięli udział w spacerze terenowym po okolicznych zadrzewieniach z degustacją niektórych owoców.
Po powrocie do spichlerza, dzięki uprzejmości Stadniny Koni Racot, na uczestników czekał słodki poczęstunek. Wieczór zwieńczyły warsztaty „Po owocach je poznacie” oraz pokaz filmu o Parku Krajobrazowym im. gen. D. Chłapowskiego. Szczególną oprawę wydarzeniu nadała iluminacja wnętrza przygotowana przez dr. Macieja Badurę, członka zarządu Fundacji. Spotkanie sfinansowano ze środków programu „Praca organiczna – dziedzictwo Wielkopolan”.

12 listopada 2025 r. Fundacja „Bonum adipisci – Dążyć do dobra” została uhonorowana nagrodą w wysokości 8 000 zł w konkursie „Działania proekologiczne i prokulturowe w ramach strategii rozwoju województwa wielkopolskiego”. Wyróżnienie przyznano za rewitalizację grobowca ambasadora Alfreda Chłapowskiego w Bonikowie. W imieniu Fundacji nagrodę odebrał dr Maciej Badura, członek zarządu, w obecności zastępcy wójta gminy Kościan Mirosława Dudy. Środki przeznaczono na kolejne działania związane z ochroną i popularyzacją dziedzictwa kulturowego oraz inicjatywy proekologiczne w regionie.

15 listopada 2025 r. w pałacu w Kopaszewie odbyło się spotkanie poświęcone rodzinie Chłapowskich, zorganizowane w ramach projektu „Dla Polski. Pamięć o dorobku kulturalnym i patriotycznym polskiego ziemiaństwa i arystokracji w XIX i XX wieku”. Gospodarzem wydarzenia był dyrektor Zakładu Nasienno-Rolnego DANKO w Kopaszewie, Wiktor Majchrzak, a całość poprowadziła Amelia Korzeniewska.
Jako pierwszy wystąpił online Piotr Chłapowski (linia kopaszewska), który omówił XIX-wieczne kontakty polskiego ziemiaństwa z Anglią, ukazując ich znaczenie dla walki o niepodległość, rozwoju nowoczesnego rolnictwa oraz historii spokrewnionej z Chłapowskimi rodziny Bodenhamów. Następnie głos zabrał prof. Krzysztof Chłapowski (linia czerwonowiejska), prezentując nowe wydanie „Kroniki rodzinnej” autorstwa Dezyderego Chłapowskiego i podkreślając znaczenie pamiętnikarstwa dla zachowania pamięci o polskiej arystokracji.
Trzecim prelegentem był Antoni Chłapowski (linia szołdrska), wybitny jeździec i wieloletni właściciel Centrum Hipiki w Jaszkowie, który w barwny, pełen anegdot sposób opowiedział o roli jeździectwa i hodowli koni w życiu dworów ziemiańskich.
Zamykające część merytoryczną wystąpienie wygłosił Emilian Prałat, prezentując działalność Fundacji na rzecz ochrony i popularyzacji dziedzictwa rodu Chłapowskich – projekty edukacyjne, wydawnicze, działania rewitalizacyjne i opiekę nad miejscami związanymi z rodziną. W spotkaniu uczestniczyło kilkadziesiąt osób, które podkreślały wyjątkowy charakter wydarzenia.

21 listopada 2025 r. w Turwi odbyła się pierwsza akcja nasadzeń drzew w ramach projektu „EKO-ORGANICA – chronimy, popularyzujemy i rewitalizujemy dziedzictwo Chłapowskiego”, realizowanego w programie „Praca organiczna – dziedzictwo Wielkopolan”. Fundacja wraz z wolontariuszami posadziła cztery dęby kolumnowe o wysokości ok. 7 m i bryle korzeniowej ważącej blisko 300 kg. Za organizację transportu podziękowano Marcinowi i Andrzejowi Jurgom.
Jak zauważył Emilian Prałat, początkowo w akcji uczestniczyły trzy osoby, a pod jej koniec – dwanaście, co dobrze oddaje ideę pracy organicznej opartej na spontanicznym włączaniu się kolejnych osób. Dęby posadzono przy historycznej drodze z Turwi do Wronowa (w miejsce zamierającej topoli włoskiej, tworząc zaczątek „zielonej bramy”) oraz w pobliżu dawnego pasa zadrzewień i linii „rolek” służących niegdyś do transportu buraków do cukrowni, odtwarzając fragment tradycyjnego krajobrazu.

29 listopada 2025 r. zrealizowano drugi etap nasadzeń w ramach projektu. O godz. 12.00 uczestnicy spotkali się przy drodze z Turwi do Ćwikłowa, tuż przed lasem. Ze względu na warunki pogodowe wspólne sadzenie z udziałem mieszkańców przeprowadzono w dwóch lokalizacjach: przy drodze z Turwi do Ćwikłowa oraz w pobliżu wieży widokowej między Turwią a Rąbiniem. Kolejne drzewa Fundacja posadziła samodzielnie przy torach kolei wąskotorowej w Rogaczewie, przy kasztanowej alei prowadzącej do Kopaszewa, wzdłuż trasy drogi krzyżowej.
Podczas drugiego etapu zadbano o wymiar integracyjny i edukacyjny – na uczestników czekały zimowa herbata, kawa oraz atmosfera sprzyjająca rozmowom o krajobrazie, przyrodzie i dziedzictwie Chłapowskiego.

1 listopada 2025 r. Fundacja „Bonum adipisci – Dążyć do dobra” została oficjalnie użytkownikiem i administratorem ruin kościoła św. Marcina w Gryżynie. Na mocy umowy z parafią pw. św. Barbary w Gryżynie możliwe stało się rozpoczęcie systematycznych badań archeologicznych na terenie dawnej świątyni i przylegającego cmentarza.
7 grudnia 2025 r. w kościele św. Barbary odbyła się wyjątkowa uroczystość „Przodkom – Potomni”, zamykająca pierwszy etap badań. Podczas ceremonii pożegnano szczątki pięciorga dawnych parafian, odkryte niespełna miesiąc wcześniej w ruinach kościoła św. Marcina. Po liturgicznym powitaniu przez ks. Stanisława Tokarskiego Emilian Prałat wyjaśnił wiernym kontekst znaleziska, przypominając historię cmentarza funkcjonującego przy kościele św. Marcina od końca XIII w. do 1886 r. i podkreślając, że nekropolia nigdy nie została w pełni ekshumowana. Zwrócił uwagę, że po przeszło półtora wieku wspólnota parafialna ponownie odprowadza swoich przodków do miejsca spoczynku – tym razem przy dźwięku organów i biciu dzwonów.
Po mszy świętej trumna ze szczątkami została w procesji przeniesiona do grobowca rodu Zakrzewskich, dawnych właścicieli dóbr gryżyńskich, i złożona w komorze grobowej. W 2025 r., z inicjatywy parafii, rozpoczęto pierwsze prace archeologiczne w ruinach kościoła św. Marcina, natomiast Fundacja – jako obecny użytkownik i administrator obiektu – prowadzi działania na rzecz pozyskania środków na kontynuację badań. Główny etap zaplanowano na 2026 r.

Charakterystyka wybranych projektów realizowanych przez Fundację

Projekt „EKO-ORGANICA – chronimy, popularyzujemy i rewitalizujemy dziedzictwo Chłapowskiego”
Projekt został zrealizowany na terenie powiatu kościańskiego jako połączenie czterech wydarzeń edukacyjno-animacyjnych (Turew, Racot, Kopaszewo, Turew) z modułem rewitalizacyjnym obejmującym nasadzenie łącznie 10 dębów kolumnowych w kluczowych punktach krajobrazu związanego z działalnością gen. Dezyderego Chłapowskiego.
Każde ze spotkań łączyło:

prelekcję (zadrzewienia śródpolne, bioróżnorodność, biotechnologia drzew, znaczenie owoców drzew i krzewów),
spacer terenowy po zadrzewieniach,
warsztaty praktyczne (rozpoznawanie gatunków drzew, praca w drewnie i papier mâché, zajęcia przyrodniczo-kreatywne).

W module rewitalizacyjnym posadzono wszystkie 10 dębów kolumnowych: przy historycznych drogach (Turew–Donatowo, Turew–Ćwikłowo), w sąsiedztwie dawnego pasa „rolek” do przewozu buraków, przy wieży widokowej między Turwią a Rąbiniem oraz przy torach kolejki wąskotorowej w Rogaczewie, wzdłuż kasztanowej alei prowadzącej do Kopaszewa. Działania te przywróciły czytelność dawnych założeń krajobrazowych i wzmocniły proekologiczny wymiar projektu. Dodatkowym, symbolicznym efektem było bezkosztowe pozyskanie i zasadzenie w Kopaszewie klonu genetycznego dębu „Rus” z Rogalina.

Nowy, kluczowy efekt projektu – publikacja
Szczególnie ważnym efektem projektu jest dwujęzyczna publikacja Emiliana Prałata pt. „Chłapowski i zadrzewienia śródpolne / Chłapowski and Mid-Field Shelterbelts”. Książka popularnonaukowa przedstawia postać generała jako prekursora nowoczesnego rolnictwa i twórcę systemu zadrzewień śródpolnych, omawia historię pasów zadrzewień w Europie i Polsce, interpretuje jego dzieło O rolnictwie w kontekście kształtowania krajobrazu, prezentuje współczesną wiedzę o wpływie zadrzewień na mikroklimat, bioróżnorodność, plonowanie, erozję gleb i sekwestrację CO₂ oraz znaczenie Parku Krajobrazowego im. gen. D. Chłapowskiego.
Publikacja, bogato ilustrowana fotografiami pasów zadrzewień, alei, remiz i historycznych założeń parkowych, wzbudziła zainteresowanie Wydawnictwa Naukowego Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu, które po uzyskaniu pozytywnej recenzji prof. Wojciecha Kowalkowskiego wydało książkę nakładem własnym. Tym samym efekt projektu wykracza poza wymiar lokalny, wzmacniając rozpoznawalność idei pracy organicznej i programu „Praca organiczna – dziedzictwo Wielkopolan” w środowisku naukowym i edukacyjnym.

Projekt „Kulturalnie i aktywnie w gminie Żerków” – Muzeum A. Mickiewicza w Śmiełowie
Celem projektu było zwiększenie dostępności wydarzeń artystycznych – przede wszystkim koncertów muzyki klasycznej – na terenach oddalonych od dużych ośrodków kultury. W ramach zadania zorganizowano cztery koncerty w Muzeum im. Adama Mickiewicza w Śmiełowie (Romantic Trio, Teresa Kaban i Henryk Błażej, Beatgirls String Trio, recital prof. Andrzeja Tatarskiego), gromadząc łącznie kilkuset odbiorców. Wszystkie wydarzenia były bezpłatne i miały wyraźny komponent edukacyjny oraz integracyjny, przeciwdziałając wykluczeniu kulturalnemu.
Partnerem projektu było Muzeum, które udostępniło przestrzeń, wsparło organizację koncertów i przeprowadziło analizę oczekiwań publiczności.

Projekt „Podróż przez artystyczne i muzyczne światy”
W Muzeum Adama Mickiewicza w Śmiełowie zrealizowano cykl dwóch koncertów kameralnych (z planowanych trzech):

„Muzyka dworem, lasem, łowiectwem inspirowana” w wykonaniu Capelli Zamku Rydzyńskiego, włączoną w program „Eko-Śmiełów”, z utworami Kurpińskiego, Moniuszki, Webera, Nowowiejskiego i Śliwińskiego oraz komentarzem dotyczącym tradycji dworskich, łowieckich i związków muzyki z przyrodą;
„Współczesne kołysanki” w wykonaniu Łukasza Długosza (flet) i Carlosa Roberto Peña-Montoyi (harfa), prezentującą współczesne ujęcia formy kołysanki i różnorodność stylistyczną muzyki kameralnej.

Wydarzenia te miały bezpłatny charakter, odbywały się w historycznych wnętrzach Muzeum, a ich przygotowanie wymagało ścisłej współpracy Fundacji z instytucją i znaczącego wkładu rzeczowego Muzeum (sale, nagłośnienie, krzesła, zaplecze sanitarne).

Projekt „Kultura dla każdego!”
W ramach projektu „Kultura dla każdego!” zrealizowano cykl bezpłatnych koncertów z prelekcjami, stanowiących profesjonalną ofertę kulturalną dla mieszkańców powiatu jarocińskiego i okolic. Wszystkie wydarzenia miały formułę otwartą, z komentarzem wprowadzającym oraz możliwością kontaktu z artystami.
Zrealizowane koncerty obejmowały m.in.:

występ Marii Murawy-Fraski i Jana Romanowskiego z sonatami na dwoje skrzypiec Jaremy Jarosińskiego, z komentarzem kompozytora dotyczącym hybrydowej formy i inspiracji (Prokofiew, Lutosławski, Górecki, Bacewicz, Kilar, Szymanowski, jazz);
recital Artura Gotza „Jeszcze zdążę Wam zaśpiewać” z piosenkami do tekstów Norwida, Wyspiańskiego, Leśmiana, Gałczyńskiego, Czechowicza, Gajcego, Baczyńskiego, Osieckiej, Grechuty i autorów „Kabaretu Starszych Panów”;
dwa koncerty Joanny Błażej-Łukasik: „Cymesy – muzyka żydowska” (m.in. Bruch Kol Nidrei, Joachim Melodie hebrajskie, pieśni Engla i Szostakowicza) oraz „Muzyka polskich salonów”, odtwarzające atmosferę dawnych salonów ziemiańskich, z bogatym słowem wiążącym i anegdotami;
koncert „Romantyzm w piosence – Krasiński, Norwid, Mickiewicz, Słowacki” Michała Konstrata z Zespołem, oparty na autorskich kompozycjach do tekstów poetów romantycznych.

Bezpośrednim efektem projektu było zapewnienie mieszkańcom regionu dostępu do wysokiej jakości usług kulturalnych oraz poszerzenie lokalnej oferty kulturalnej o wydarzenia z udziałem uznanych artystów. Rezultaty mają charakter trwały: Fundacja pozyskała nowych partnerów i współpracowników, wzmocniła kompetencje organizacyjne, a powstała dokumentacja multimedialna służy dalszej promocji dziedzictwa kulturowego regionu i przygotowaniu kolejnych inicjatyw.

Podcast o pracy organicznej – rozmowa z Antonim Chłapowskim i Emilianem Prałatem

By Adminus | 3 października 2025

Nasza Fundacja od trzech lat współtworzy Szlak pracy organicznej. Tegoroczną jego inicjatywą jest seria podcastów podejmujących temat pracy organicznej, organiczników, ale zarazem promujących Wielkopolskę. Jedna z rozmów prowadzonych przez Oliwię Olesiejuk – koordynatorkę szlaku – poświęcona została naszej Fundacji, jej działalności oraz etosowi, który realizowała i realizuje rodzina Chłapowskich.

Zachęcamy do wysłuchania rozmowy, a Szlakowi pracy organicznej dziękujemy za wspaniały pomysł!

Proszę kliknąć na grafikę powyżej.

EKO-ORGANICA – projekt na Szlaku pracy organicznej zainaugurowany!

By Adminus | 29 sierpnia 2025

Trzecia odsłona wydarzenia Eko-Organica odbyła się 27 września 2025 roku w Kopaszewie dzięki uprzejmości DANKO Hodowla Roślin S.A., które udostępniło piękny pałac i park, niegdyś należące do rodziny Chłapowskich, a wcześniej zakupione przez generała Dezyderego Chłapowskiego.

Spotkanie rozpoczęło się o godz. 15:00 powitaniem gości przez dr. Emiliana Prałata, który przedstawił plan wydarzenia. Następnie głos zabrał Wiktor Majchrzak, dyrektor Zakładu Nasienno-Rolnego w Kopaszewie. Chwilę później rozpoczęła się prelekcja prof. dr. hab. Pawła Chmielarza z Instytutu Dendrologii PAN w Kórniku pt. „Czy Chłapowski zastosowałby zdobycze biotechnologii roślin?”. Fascynująca, bogata w fakty i ilustracje opowieść spotkała się z dużym zainteresowaniem publiczności, która nie szczędziła dociekliwych pytań – zarówno fachowych, jak i wynikających z codziennych obserwacji przyrody.

Prof. Chmielarz od wielu lat prowadzi w Instytucie Dendrologii PAN badania nad rozmnażaniem, przechowywaniem i ochroną roślin drzewiastych. Kierując Pracownią Biologii Rozmnażania i Genetyki Populacyjnej, rozwija nowoczesne metody biotechnologiczne służące zachowaniu zasobów genowych. Jego badania koncentrują się m.in. na fizjologii nasion recalcitrant – szczególnie wrażliwych na odwodnienie i trudnych do długotrwałego przechowywania – oraz nad kriokonserwacją i mechanizmami starzenia się materiału nasiennego. Zespół profesora opracowuje także metody klonowania drzew pomnikowych i historycznych z wykorzystaniem technik in vitro i embriogenezy somatycznej. Do najważniejszych osiągnięć należą sklonowanie słynnego Dębu Rusa z Rogalina oraz kriokonserwacja pędów innych sędziwych dębów, takich jak dąb Bartek. Badania te mają ogromne znaczenie dla ochrony przyrody, pozwalając zachować unikalne genotypy drzew o wyjątkowej wartości przyrodniczej i kulturowej. Właśnie w tym kontekście szczególnym momentem spotkania było zasadzenie na terenie kopaszewskiego parku klonu genetycznego dębu „Rus”. Symbolicznego aktu dokonali wspólnie najstarszy uczestnik wydarzenia, pan Jerzy Nurek, oraz najmłodsi goście – Zosia i Ignacy Majchrzakowie.

Po zasadzeniu drzewa Kamil Kwiatkowski z Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa Wielkopolskiego poprowadził uczestników na spacer po zadrzewieniach śródpolnych. Omówił ich rolę, zaprezentował różne typy – pasowe, liniowe i remizowe – oraz zwrócił uwagę na znaczenie drzew zarówno w aspekcie ekologicznym, jak i gospodarczym.

Na zakończenie odbyły się warsztaty z wykorzystaniem materiałów zebranych podczas spaceru. Uczestnicy mogli też odpocząć przy kawie i cieście oraz obejrzeć trzy ekspozycje przygotowane w pałacu: poświęcone rodzinie Chłapowskich, Helenie Modrzejewskiej oraz spółce DANKO.

Pierwsze spotkanie w ramach inicjatywy „Eko-Organica” na Szlaku pracy organicznej za nami! 29 sierpnia, spichlerz w sercu folwarku majątku Turew i 76 uczestników. Dziękujemy!

Spotkanie zaczęło się o 16:30 od powitania uczestników i wyjaśnienia okoliczności, które spowodowały, że licznie zebrani goście mogli się zebrać w spichlerzu. Dr Emilian Prałat po ogólnym powitaniu przekazał głos prezesowi Stadniny Koni Racot , która jest obecnie dzierżawcą majątku Turew– Piotrowi Mańce. Podziękował on za wyjątkową inicjatywę oraz przedstawił pokrótce plany związane z remontami i ponownym użytkowaniem folwarku. Następnie Emilian Prałat przywitał gości, wśród których znaleźli się Artur Opas (starosta kościański), Andrzej Przybyła (wójt gminy Kościan), Antonii Chłapowski (praprawnuk Generała), Oliwia Olesiejuk (koordynatorka szlaku pracy organicznej) i Artur Golis, który poprowadził zajęcia w dalszej części. Dzięki wsparciu Stadniny w Racocie mieliśmy wyjątkową okazję uczestniczyć w koncercie Tasosa Fotiou (saksofon) i Szymona Wójcińskiego (instrumenty klawiszowe). To było niesamowite doświadczenie: genialne improwizacje łączące inspiracje greckie i jazzowe, ogromne zaangażowanie i pochłonięcie artystów przez muzykę, które udzieliło się również publiczności. Ta nagrodziła duet gromkimi owacjami. Następnie Artur Golis zaprezentował wyjątkowo bogatą i zróżnicowaną prelekcje poświęconą zadrzewieniom śródpolnym, pokazując ich wieloaspektowe znaczenie, w tym wymierne korzyści płynące z ich obecności, zakładania i powiększania. Bogactwo materiałów ilustracyjnych i konkretnych danych spotkało się z dużym zainteresowaniem i uwagą. Dopełnieniem części wykładowej był ponad godzinny spacer po pasach zadrzewień, w trakcie którego uczestnicy poznali ogromną ilość faktów związanych z ich funkcjonowaniem. Szczególne zainteresowanie budziły informacje na temat zastosowania poszczególnych gatunków roślin zadrzewieniowych. Wieczorową porą goście raz jeszcze spotkali się w spichlerzu, gdzie kawa i ciasto pokrzepiły wędrowców. Zwieńczeniem spotkania były warsztaty związane z rozpoznawaniem gatunków drzew po liściach oraz kreatywne zajęcia dla dzieci związane z wykonywaniem odcisków w glinie profili liściowych.

Na pietrze spichlerza goście mogli zapoznać się z informacjami o rodzinie Chłapowskich, zabrać broszury infromacyjne i mapy szlaku pracy organicznej!

„EKO-ORGANICA” – nowy projekt w ramach Szlaku pracy organicznej

By Adminus | 21 sierpnia 2025

29 sierpnia zapraszamy do Turwi, a dokładnie do serca, w którym historia pracy organicznej zyskała swój szczególny puls – spotykamy się w zabytkowym spichlerzu w centrum folwarku! Wyjątkowy, magiczny, pełen tajemnic budynek. To właśnie od folwarku zaczynała się rolnicza rewolucja zapoczątkowana przez Dezyderego Chłapowskiego. W ramach projektu „EKO-ORGANICA – chronimy, popularyzujemy i rewitalizujemy dziedzictwo Chłapowskiego”, który realizujemy dzięki środkom pozyskanym w konkursie „Praca organiczna – dziedzictwo Wielkopolan”, zapraszamy na serię spotkań.

Pierwsze nie może się odbyć w miejscu innym, aniżeli Turew! O 16:00 weźmiemy udział w nastrojowym koncercie pianisty Szymona Wójcińskiego. Godzinę później zapraszamy do wysłuchania prelekcji z prezentacją pt. „O znaczeniu zadrzewień śródpolnych”. Wygłosi ją Artur Golis na co dzień związany z Zespołem Parków Krajobrazowych Województwa Wielkopolskiego. Po wystąpieniu zapraszamy do wspólnego spaceru po pasach zadrzewień w okolicach Turwi. Przewidujemy 45-60 minutową wyprawę. Na koniec ponownie zapraszamy do spichlerza, gdzie odbędą się warsztaty kreatywne związane z rozpoznawaniem i oznaczaniem w oparciu o liście gatunków drzew! W międzyczasie można będzie skorzystać z kawy, ciasta i zapoznać się z przygotowanymi materiałami dotyczącymi rodziny Chłapowskich i zadrzewień!

Amalgama (Αμάλγαμα) to greckie słowo, które w muzyce czy kulturze opisuje twórczą mieszankę lub fuzję różnych stylów, wpływów czy idei w jedną, spójną całość. Tasos Fotiou (saksofon, instrumenty elektroniczne) / Szymon Wójciński (fortepian, instrumenty klawiszowe) to duet, który jest synonimem artystycznego porozumienia bez słów i bez barier. Ich muzyka jest dowodem na to, że osoby urodzone w dwóch różnych częściach świata – tak odległych jak Morze Bałtyckie i Morze Śródziemne – mogą wspólnie odkrywać i tworzyć nowe przestrzenie, odnajdując wspólne idiomy i źródła inspiracji, a jednocześnie pozostając sobą, szanując swoje korzenie i odmienność.

Muzycy spotkali się na międzynarodowym festiwalu teatralnym Bramat Festival w 2023 roku w Goleniowie, gdzie po raz pierwszy nawiązali współpracę. Ich wspólny występ zwieńczył także kolejną edycję tego festiwalu w roku 2024.

Muzyka Tasosa i Szymona to połączenie temperamentów i doświadczeń obu artystów. Łączą ich jazzowe korzenie, które przejawiają się w improwizacyjnych poszukiwaniach. Obydwaj odwołują się także do własnych źródeł – w języku muzycznym Tasosa odnaleźć można wiele odniesień do tradycyjnej muzyki greckiej, jej charakterystycznej melodyki i rytmiki, a także do rebetiko – muzyki buntu, ulicy i niższych warstw społecznych. Szymon dorastał w atmosferze domu rodzinnego, w którym muzyka była obecna zarówno w wykonaniach na fortepianie i gitarze, jak i odtwarzana z urządzeń analogowych, takich jak gramofon czy magnetofon szpulowy. Były to światy muzyczne Beethovena i Chopina, ale też Niemena, Demarczyk czy Oscara Petersona.

Mamy więc dwa – pozornie odległe – światy, które zaskakująco łatwo tworzą trzeci: wspólny, intuicyjny, oparty na wzajemnym szacunku i inspiracji.

Nasza Fundacja pozyskała środki finansowe w ramach konkursu „Praca organiczna – dziedzictwo Wielkopolan”, którego koordynatorem jest Pałac Generała Dąbrowskiego w Winnej Górze, a na który środki pieniężne przeznaczył Samorząd Województwa Wielkopolskiego.

Projekt „EKO-ORGANICA – chronimy, popularyzujemy i rewitalizujemy dziedzictwo Chłapowskiego” stanowi wielowymiarową inicjatywę łączącą działania edukacyjne, ekologiczne i krajobrazowe, skoncentrowane wokół zadrzewień śródpolnych jako fenomenu o głęboko zakorzenionej tradycji organicznikowskiej. Ideą przewodnią projektu jest ochrona i popularyzacja dziedzictwa Dezyderego Chłapowskiego – prekursora pracy organicznej w Wielkopolsce i twórcy modelu nowoczesnego rolnictwa zintegrowanego z przyrodą.

Projekt składa się z dwóch zasadniczych komponentów:

Moduł edukacyjno-animacyjny: spotkania wykładowo-warsztatowe i spacery przyrodnicze
We współpracy z Zespołem Parków Krajobrazowych Województwa Wielkopolskiego zorganizowany zostanie cykl czterech spotkań, których celem będzie podniesienie świadomości ekologicznej i historycznej mieszkańców regionu. Każde wydarzenie obejmuje:

wykłady eksperckie nt. funkcji zadrzewień śródpolnych w ekosystemie rolniczym i krajobrazie kulturowym;
warsztaty praktyczne z identyfikacji i pielęgnacji gatunków drzew charakterystycznych dla dawnych zadrzewień liniowych;
spacery edukacyjne prowadzone przez specjalistów z zakresu ekologii krajobrazu i historii rolnictwa.

Szczególny nacisk położony zostanie na ukazanie zadrzewień śródpolnych jako dziedzictwa pracy organicznej, będącego trwałym i widocznym śladem działalności Dezyderego Chłapowskiego. To on w XIX wieku promował ich wprowadzanie jako elementu służącego ochronie gleb, retencji wody i estetyzacji przestrzeni rolniczej. Do dziś zadrzewienia śródpolne i śródleśne pozostają symbolem tej tradycji – świadectwem harmonijnego współistnienia człowieka z krajobrazem.

Moduł rewitalizacyjny: nasadzenia uzupełniające i adopcja drzew
Druga część projektu polega na przeprowadzeniu nasadzeń uzupełniających w wybranych odcinkach zadrzewień śródpolnych, ze szczególnym uwzględnieniem topoli włoskich (Populus nigra var. italica) – drzew niegdyś tworzących naturalne „bramy” między polami. W skład działań wchodzą:

wybór lokalizacji i przygotowanie gleby zgodnie z zasadami agroekologii;
wykonanie nasadzeń odtwarzających historyczne układy krajobrazowe;
oznakowanie i objęcie patronatem każdej z posadzonych grup drzew przez lokalne szkoły, stowarzyszenia lub osoby indywidualne.

Dzięki systemowi patronackiemu zwiększa się nie tylko społeczne zaangażowanie w ochronę przyrody, ale także szanse przetrwania nasadzeń. Poszczególne aleje stają się lokalnymi symbolami troski o krajobraz i spuściznę organicznikowską – a zarazem miejscami codziennego kontaktu z przyrodą, w której zakorzeniona jest pamięć o działaniach Chłapowskiego.

„EKO-ORGANICA” to nie tylko rewitalizacja krajobrazu, ale także działanie na rzecz przywrócenia znaczenia pracy organicznej jako modelu myślenia długofalowego, odpowiedzialnego i zintegrowanego. Poprzez połączenie komponentów edukacyjnych, społecznych i przyrodniczych projekt staje się narzędziem ochrony dziedzictwa niematerialnego oraz przykładem zastosowania idei organicznikowskich w praktyce XXI wieku.

Projekt wypełnia także lukę w lokalnej polityce krajobrazowej, wskazując, że dziedzictwo kulturowe i przyrodnicze nie są kategoriami rozłącznymi – wręcz przeciwnie, mogą wzajemnie się wspierać, tworząc nowoczesną ekologiczną tożsamość lokalną, silnie osadzoną w historii i odpowiedzialną za przyszłość.

Święto Wojska Polskiego 2025

By Adminus | 15 sierpnia 2025

Kolejne obchody Święta Wojska Polskiego za nami! Tegoroczna uroczystość miała szczególny charakter. O 15:00 pod pomnikiem poległych w latach 1914-1920 rozpoczęła się część oficjalna. Rozpoczął ją dr Emilian Prałat od przypomnienia okoliczności spotkania oraz zaproszenia do wspólnego odśpiewania hymnu państwowego. Następnie pozdrawiając zebranych i dziękując im za przybycie, przywitał m.in.:

Wojciecha Ziemniaka, senatora RP,

Teresę Mikołajczak-Dudę, wiceprzewodniczącą Rady Powiatu Kościańskiego,

Mirosława Dudę, zastępcę wójta gminy Kościan,

Jana Szczepaniaka, przewodniczącego Rady Gminy Kościan,

Tomasza Klemę – radnego gminy Kościan,

Ks. Krzysztofa Pustkowiaka,

Joannę Łabędzką – kierownik Szkoły Podstawowej w Turwi,

Marię Prałat – sołtys wsi wraz z radnymi,

Eugeniusza Bryszaka – komendanta OSP w Turwi oraz wszystkich przybyłych.

Wspominając o wyjątkowej ofiarności minionych pokoleń prowadzący przypomniał wyjątkowy charakter pomnika w Turwi oraz szczególnie aktualną w dzisiejszym czasie rolę wojska, jako nie tylko obrońców Ojczyzny, ale przede wszystkim pokoju. Następnie głos zabrał senator Ziemniak, który dziękując Prałatowi za podtrzymywanie pamięci zwrócił się szczególnie do mieszkańców Turwi podkreślając wyjątkową troskę o stworzenie trwającej już kilka lat tradycji. Z kolei wójt Duda przypomniał konieczność ustawicznego walczenia o wolność i niepodległość, która – jak mówił – „nie jest dana raz na zawsze”. Okolicznościową modlitwę za poległych odmówił ks. Pustkowiak. Dopełnieniem uroczystości był apel pamięci połączony z odczytaniem nazwisk wszystkich osób wymienionych na tablicach wmurowanych w pomnik. Przy dźwięku werbli złożono kwiaty i znicze. Odegranie sygnału „Śpij kolego” i pieśni Wojska Polskiego „My pierwsza brygada” zakończyło uroczystość. Zebrani uczestnicy wspólnie przenieśli na teren przyszkolny biało-czerwoną flagę. Przy szkole Zespół Turewianki wykonał 6 popularnych utworów wojskowych. Dr Prałat przybliżył publiczności historię pierwszej polskiej koronacji oraz rytuał koronacyjny. Opowieść historyczna była wstępem do widowiska plenerowego „Zwano Ciebie Chrobry” w reżyserii Janusza Dodota, które prezentowało dzieje pierwszych Piastów – od okresu przedchrześcijańskiego, przez chrzest, koronację i śmierć pierwszego polskiego króla.

Wyjątkowym wydarzeniem było posadzenie wyhodowanego in vitro klonu genetycznego najstarszego polskiego dębu „Rusa”, który ofiarował prof. Paweł Chmielarz z Instytutu Dendrologii PAN w Kórniku. Zasadzenie poprzedziło wystąpienie Profesora, w którym przybliżył skomplikowany proces uzyskiwania klonów genetycznych. Samego aktu zasadzenia dokonał wójt Duda wspólnie z Teresą Tul, najstarszą mieszkanką Turwi. Zwieńczeniem uroczystości było wspólne biesiadowanie.

Racot. Tygiel kultur – 4 edycja. Relacja

By Adminus | 23 czerwca 2025

21 czerwca odbyła się 4 edycja wydarzenia „Racot. Tygiel kultur”, którego pomysłodawcą jest dr Emilian Prałat oraz prowadzonego przez niego Fundacja „Bonum adipisci” – Dążyć do dobra. Wspólnie ze Stadniną Koni Racot i miejscową parafią zorganizowano wyjątkowe spotkanie, w którym wzięło udział około 150 osób. W tym roku szczególną uwagę poświęcono kobietom, „Paniom na Racocie”: księżnej Dorocie Jabłonowskiej, księżniczce Zofii Orańskiej, późniejszej Wielkiej Księżnej Saksonii-Weimaru-Eisenach oraz dwóm wielkim księżnym Karolinie i Feodorze.

O 14:30 rozpoczęło się nabożeństwo ekumeniczne w kościele św. Stanisława, którzy na przestrzeni lat służył katolikom i ewangelikom. Ks. Stanisław Tokarski i pastor Waldemar Gabryś sprawowali nabożeństwo, w które aktywnie włączyli się zebrani uczestnicy i goście. Bezpośrednio po nim rozpoczął się koncert organowy, na instrumencie, którego fundatorem był Wielki Książę Wilhelm-Ernst. Rozpoczęły go pierwsze zwrotki trzech hymnów: polskiego, niderlandzkiego i niemieckiego. W trakcie imponującego recitalu zaprezentowano utwory: Johanna Sebastiana Bach (1685–1750) – Praeludium pro Organo pleno BWV 552,1; 2) Jana Pieterszoona Sweelincka (1562–1621) – Ballo del Granduca SwWV 319, 3; Władysława Żeleńskiego (1837–1921) – Preludium Święty Boże (Andante sostenuto) op. 38 nr 25; Felix Mendelssohn-Bartholdy (1809–1847) – VI Sonata organowa d-moll op. 65 nr 6, Choral mit 4 Variationen, (Andante sostenuto + Allegro molto), Fuga (Sostenuto e legato), Final (Andante).

Około 16:20 rozpoczęła się druga, zasadnicza część wydarzenia. Po powitaniu gości przez prezesa Stadniny Piotra Mańkę, dr Prałat przywitał przybyłych gości, wśród których znaleźli się m.in. senator Wojciech Ziemniak, starostwa kościański Artur Opas, zastępca wójta gminy Kościan Mirosław Duda, Komendant Powiatowy Policji mł. ins. Robert Przyjemski, dyrektor Muzeum Ziemi Wschowskiej Przemysław Wojciech. Gośćmi honorowymi byli dr Bernhard Post z małżonką – wieloletni dyrektor archiwum państwowego w Weimarze oraz Archiwum Turyngii. W następujących kolejno wystąpieniach senator Ziemniak podziękował dr Prałatowi za organizację wszystkich edycji i wyraził wdzięczność za przypominanie o unikatowości Racotu. Z kolei wójt Duda podkreślając sprawczość organizacyjną, podkreślił kulturotwórczą i turystyczną rolę tego rodzaju wydarzeń.

no images were found

W swoim wystąpieniu – tłumaczonym symultanicznie – dr Post przybliżył biografię księżniczki Zofii z dynastii orańsko-nassauskiej, późniejszej wielkiej księżnej Saksonii-Weimaru-Eisenach. Zaprezentował okoliczności zakupy dóbr racockich i stęszewskich oraz zasługi Zofii w modernizacji jej polskich majątków (poza Wielkopolską również na Śląsku, w Henrykowie – łącznie 9000 ha). Przywołał jej liczne fundacje socjalne i kulturalnej, jak szpital jej imienia, szkołę dla dziewcząt, czy stworzenie centralnego archiwum dokumentującego spuściznę Goethego i Schillera. Osobiste jej losy, nieudane małżeństwo, krępujący ceremoniał dworu weimarskiego powodowały, że Zofia często uciekała do swych polskich siedzib. Szczególnie dużą wagę przykładała do modernizacji w oparciu o najnowocześniejsze wzorce folwarków. W kolejnych częściach prelekcji usłyszeliśmy o jej potomkach oraz ich poczynaniach na rzecz stopniowo stających się prywatnymi własnościami polskimi domenami, wyłączonymi ze skarbu Wielkiego Księstwa Saksonii-Weimaru-Eisenach. Nie zabrakło również odniesień do historii samego Racotu. Szczególnie interesujące były powiązania historii racockiego parku z jednym z najważniejszych architektów zieleni – Carlem Eduardem Petzoldem – który stworzył m.in. imponujący park w Mużakowie. Na koniec gość z Niemiec stwierdził: „Jako mieszkaniec Weimaru postrzegam to również jako cenne uzupełnienie „Trójkąta Weimarskiego” – formatu rozmów i współpracy między narodami Polski, Francji i Niemiec, który istnieje już od ponad trzydziestu lat. Europa przeżywa obecnie trudne czasy – tym ważniejsze jest, by ze sobą rozmawiać, wymieniać się poglądami i uczyć się od siebie nawzajem!”.

Po części oficjalnej goście wysłuchali wyjątkowego koncertu Beatgirls String Trio w składzie: Maria Murawa-Fraska (skrzypce), Natalia Janik-Zajma (skrzypce) i Aleksandra Awtuszewska (wiolonczela). Zabrzmiały: Carlos Gardel – Por una cabeza, George Bizet – Habanera z opery Carmen, Henry Mancini – Moon river, Wojciech Kilar – Walc Trędowata, Edith Piaf – La vie en rose, Hubert Giraud – Pod dachami Paryża, Alex North – Unchained melody z filmu Uwierz w ducha, Roy Orbison – Pretty woman, Astor Piazolla – Libertango.

Następnie dr Prałat zaprosił wszystkich gości do przejścia do parku. Tam, nad brzegiem stawu został zasadzony klon genetyczny liczącego 800-lat dębu „Rus”. Drzewo zostało ofiarowane przez prof. Pawła Chmielarza z Instytutu Dendrologii Polskiej Akademii Nauk w Kórniku. Drzewo zasadził prezes Mańka a symbolicznie podlali Państwo Postowie z Weimaru.

Po powrocie do pałacu goście mieli okazję obejrzeć dwie wystawy: malarstwa Ireneusza Komendarka malarza z Gostynia prezentującego malowane z natury tematy końskie, zwierzęce i pejzaże oraz historyczną „Panie na Racocie” autorstwa Emiliana Prałata. W pięciu częściach przybliżono historie kolejnych kobiet związanych z Racotem. Jej dopełnieniem są kostiumy historyczne wypożyczone z Muzeum Historii Ubioru prowadzonego przez Annę Moryto. Ona również wspólnie z Magdaleną Lange zrealizowały warsztaty poświęcone kostiumologii, prezentując m.in. unikatowe techniki hafciarskie.

Zwieńczeniem spotkania był bankiet z przekąskami nawiązującymi do kuchni trzech narodów. Rarytasem był ser wytwarzany na miejscu w stadninie. Po uczcie dla ciała goście mieli okazję przejechać się bryczką.

Na potrzeby tegorocznej edycji – objętej patronatem honorowym JE Ambasadora Królestwa Niderlandów w Polsce i Marszałka Województwa Wielkopolskiego – przygotowano okolicznościową, polsko-angielską publikację „Panie na Racocie”.

Wydarzenie zostało wsparte finansowo przez Samorząd Województwa Wielkopolskiego i Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa, Oddział Terenowy w Poznaniu.

Finał 24 konkursu „Dezydery Chłapowski – życie i dzieło”

By Adminus | 27 maja 2025

24 edycja konkursu „Dezydery Chłapowski – życie i dzieło” za nami! 27 maja o godzinie 10:00 w pałacu w Kopaszewie odbył się finał tegorocznej edycji. Organizatorzy Fundacja „Bonum adipisci” – Dążyć do dobra, Stowarzyszenie Oświatowe im. D. Chłapowskiego i DANKO Hodowla Roślin S.A. wyrazili wielkie zadowolenie z faktu, iż w konkursie wzięło udział 24 uczniów z 9 szkół. Finał poprzedziły eliminacje szkolne. Po przywitaniu uczestników, opiekunów i gości przez dra Emiliana Prałata (Fundacja), prof. Cezarego Trosiaka (Stowarzyszenie), Leszka Stawickiego i Mateusza Karasia (DANKO) oraz wyjaśnieniu zasad, przystąpiono do części pisemnej, która obejmowała 23 pytania, za które można było uzyskać 38 punktów. Część pisemną zakończono o godzinie 11:00. O 11:30 rozpoczęła się część ustna, do której zakwalifikowano 6 osób. Wysoki poziom wiedzy i dogrywka, pozwoliły na wyłonienie laureatów: 1 miejsce exaequo Amelia Knoska (SP nr 2 w Kościanie) i Mikołaj Landzwojczak (SP nr 4 w Kościanie), 2 miejsce Wiktor Czerwiński (SP nr 4 w Kościanie), 3 miejsce Filip Leciejewski (SP w Czempiniu), 4 miejsce Patryk Frąckowiak (SP nr 4 w Kościanie), 5 miejsce Natalia Helińska (SP nr 2 w Kościanie). Uroczyste wręczenie nagród przewidziano na 6 czerwca podczas uroczystej sesji Rady Miejskiej w Kościanie.

Prezentacja książki „Chłapowscy. Kronika rodzinna”

By Adminus | 23 marca 2025

22 marca 2025 roku pałac w Kopaszewie stał się miejscem wyjątkowego spotkania. W niegdysiejszym domu rodzinnym Dezyderego Chłapowskiego (+1997) zaprezentowano drugie, poszerzone i poprawione wydanie książki „Chłapowscy. Kronika rodzinna”. Dzięki uprzejmości spółki DANKO Hodowla Roślin S.A. ponad 110 gości mogło uczestniczyć w spotkaniu w pałacu. W krótkich słowach zebranych powitał dyrektor Zakładu Nasienno-Rolnego DANKO w Kopaszewie – Wiktor Majchrzak. Dalszą część uroczystości prowadził dr Emilian Prałat. Podkreślając wyjątkowość okoliczności, jaką jest wznowienie wyjątkowej publikacji dotyczącej jednej z najważniejszych rodzin Wielkopolski, przywitał przybyłych jej członków. Znaleźli się wśród nich Jadwiga Chłapowska z synem Michałem i wnuczką, Piotr Chłapowski z Londynu, prof. Krzysztof Chłapowski i Anna Chłapowska-Mieczyńska z mężem. Ogromną niespodziankę zebranym zrobił swą obecnością ppłk Przemysław Mikołajczak, komendant Ośrodka Szkolenia Poligonowego Wojsk Lądowych im. gen. D. Chłapowskiego w Wędrzynie. W niezwykle osobistych słowach Piotr Chłapowski – syn Dezyderego – w imieniu swej siostry Marii i własnym przypomniał okoliczności powstania książki, wielki, tytaniczny trud, jaki jego ojciec wkładał w zebranie i opracowanie najpierw w wersji maszyn opisowej a następnie książkowej, setek lat historii Chłapowskich. Przypomniał także osobę Wandy Chłapowskiej, która kopiowała maszynopisy by mogły dotrzeć do licznej rodziny. Nadmienił, że drugie wydanie zostało wzbogacone o anglojęzyczne przedmowy do pierwszego i nowego wydawnictwa, streszczenie oraz tłumaczenia biogramów ważniejszych postaci i opisy głównych siedzib rodu. Wskazał, że szczególnie dużym przeżyciem dla niego była możliwość obejrzenia w British Museum 14 kartowego wyobrażenia polskiego poselstwa do króla Francji. Na jednej z kart przedstawiono Bogusława Chłapowskiego.

Następnie głos zabrał prof. Krzysztof Chłapowski, który był redaktorem pierwszej i najnowszej edycji. W swym wystąpieniu obszernie omówił kwestię wydarzeń, jakie odbyły się pomiędzy obu wydaniami, a które wspomniano w książce. Przybliżył również najważniejsze nowe publikacje książkowe i w formie artykułów, które dotyczą Chłapowskich, omówił działania w zakresie ochrony dziedzictwa kulturowego związanego z pamiątkami po Chłapowskich, przedstawił inicjatywy oddolne kultywujące pamięć o rodzie. Wielokrotnie w trakcie swego wystąpienia wspominał działalność i aktywność dra Emiliana Prałata.

Prowadzący uroczystość poprosił następnie o wystąpienie ppłk Przemysława Mikołajczaka. Komendant Ośrodka przybliżył okoliczności przyjęcia patronatu Chłapowskiego przez jego jednostkę. Podkreślił zalety patrona, podziękował rodzinie za przekazane pamiątki znajdujące się w izbie tradycji Ośrodka oraz przekazał upominki: Piotrowi Chłapowskiemu odznakę pamiątkową jednostki, a Krzysztofowi Chłapowskiemu i Emilianowi Prałatowi pamiątkowe monety.

W dalszej części wieczoru Prałat przybliżył kilka faktów związanych z Chłapowskimi, ciekawostki i najważniejsze źródła, które pokazują rangę, znaczenie i miejsca styku dziejów rodu z historią Polski.

Bezpośrednio po krótkiej prelekcji odbył się koncert smyczkowy Marii Murawy-Fraski i Natalii Janik-Zajmy, które w recitalu zaprezentowały najpiękniejsze utwory klasyczne, ale też muzykę popularną i współczesną. Spotkanie zakończyło się niezwykle miłymi i serdecznymi rozmowami przy kawie i cieście.

Środki pozyskane z Powiatu kościańskiego

By Adminus | 27 lutego 2025

W ramach otwartego konkursu ofert na wykonywanie w 2025 roku, w formie wspierania, zadań publicznych będących realizacją zadań samorządu powiatowego w zakresie kultury, nasza Fundacja pozyskała kwotę 2500 na organizację kolejnej edycji Nocnego zwiedzania powiatu kościańskiego

W ramach otwartego konkursu ofert na wykonywanie w 2025 roku, w formie wspierania, zadań publicznych będących realizacją zadań samorządu powiatowego w zakresie turystyki, nasza Fundacja pozyskała kwotę 2500 na wytyczenie i oznakowanie szlaku turystycznego wielkopolskie krypty i podziemia etap I

„Turew – kolebka pracy organicznej” – zaproszenie na promocję książki

By Adminus | 10 stycznia 2025

Zapraszamy na prezentację książki „Turew – kolebka pracy organicznej” – która powstała w ramach projektu „Chłapowski wśród nas – popularyzacja życia i działalności Dezyderego Chłapowskiego” w ramach Programu „Praca organiczna – dziedzictwo Wielkopolan” finansowanego przez Samorząd Województwa Wielkopolskiego. Powstałą polsko-angielska publikacja w formie albumowej z licznymi opisami i tekstem merytorycznym. Wśród fotografii znajdujących się w albumie, znalazły się zdjęcia wykonane przez mieszkańców Wielkopolski, które wyłonione zostały w konkursie ogłoszonym przez Fundację.

Prezentacja książki odbędzie się w gościnnych progach pałacu w Racocie, siedzibie Stadniny Koni. W trakcie spotkania możliwe będzie zakupienie publikacji. Informujemy, że ze względu na szczupłość nakładu, dostępnych będzie jedynie 50 egzemplarzy.

Brak dostępnego opisu zdjęcia. W ramach spotkania z recitalem muzycznym wystąpi Maria Murawa Fraska – skrzypaczka, kameralistka, pedagog. Marzycielka, romantyczna dusza, ale potrafiąca również tupnąć obcasem, kiedy trzeba! Jest zakochana w skrzypcach i muzyce rozrywkowej… Ukończyła z wyróżnieniem Akademię Muzyczną im. I. J. Paderewskiego w Poznaniu a także Policealne Studium Piosenkarskie im. Czesława Niemena w ZSM, ponadto studiowała także muzykologię na Wydziale Historycznym na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza również w Poznaniu. Swoje umiejętności prezentowała na wielu konkursach skrzypcowych, na których zdobywała czołowe miejsca nie tylko jako solistka, ale również kameralistka. Współpracowała z licznymi orkiestrami i zespołami kameralnymi m.in. Kwartet Pegasus czy Sun Flower Orchestra biorąc udział w festiwalach o randze międzynarodowej : Festiwal Muzyki Filmowej, Poznańska Wiosna Muzyczna, Circus Conelli w Szwajcarii. W latach 2005-2010 swoje życie zawodowe związała z orkiestrą Teatru Wielkiego im. S.Moniuszki w Poznaniu. Od 2008 r. prowadzi klasę skrzypiec w PSM I i II stopnia w Zespole Szkół Muzycznych w Poznaniu w tym w słynnej Poznańskiej Szkole Talentów wraz z dr Janem Romanowskim. W życiu zawodowym działalność pedagogiczna przynosi jej najwięcej satysfakcji . Jest uznanym i cenionym pedagogiem. Jej uczniowie są laureatami kilkudziesięciu nagród na ogólnopolskich i międzynarodowych konkursach skrzypcowych. W 2013 roku rozpoczęła również współpracę jako konsultant merytoryczny w Impresariacie Muzycznym – Jan Romanowski w ramach pozaszkolnych form edukacji. Jest wykładowcą kursów muzycznych w Żychlinie a także jurorem na ogólnopolskich konkursach skrzypcowych w Zduńskiej Woli. Współpracuje ze Stowarzyszeniem Jazz Poznań i legendarną Poznańską Piętnastką gdzie występuje w roli koncertmistrza orkiestry smyczkowej. Oprócz skrzypiec, jej nośnikiem emocji jest głos, osiągając liczne sukcesy sceniczne m.in. zdobywając nagrodę główną a także w kolejnych edycjach nagrodę publiczności w programie telewizyjnym „Zostań Gwiazdą Kabaretu” prezentując się w repertuarze piosenek aktorskich. Koncertuje wraz z zespołem Beatgirls String Trio jak również solo w kraju i za granicą.

Walczymy o środki finansowe w roku 2025!

By Adminus | 5 stycznia 2025

Drodzy Państwo,

jak co roku staramy się pozyskać środki zewnętrzne w ramach konkursów, grantów i projektów. Od kilku lat nie odnotowujemy większych darowizn, wobec czego konkursy zewnętrzne stają się główną szansą na zdobycie środków, dzięki którym możemy prowadzić naszą działalność – co ważne działalność, która w całości adresowana jest bezpośrednio i pośrednio do Państwa!

Na dzień 10.02.2025 złożyliśmy następujące wnioski:

Powiat kościański – Otwarty konkurs ofert na wykonywanie w 2025 roku w formie powierzenia zadań publicznych będących realizacją zadań samorządu powiatowego w zakresie kultury. Projekt: Racot. Tygiel kultur! – 4 edycja. Wartość projektu 6100,00 zł. Wnioskowana kwota 3600,00. Czekamy na rozstrzygnięcie.

Powiat kościański – Otwarty konkurs ofert na wykonywanie w 2025 roku w formie powierzenia zadań publicznych będących realizacją zadań samorządu powiatowego w zakresie turystyki. Projekt: Nocne zwiedzanie Powiatu Kościańskiego. Wartość projektu 5600,00 zł. Wnioskowana kwota 2600,00. Czekamy na rozstrzygnięcie.

Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego – Otwarty konkurs ofert na realizację w formie powierzenia lub wspierania zadań publicznych Województwa Wielkopolskiego w dziedzinie kultury w roku 2025. Projekt: Racot. Tygiel kultur! Wartość projektu: 25700,00. Wnioskowana kwota: 20700,00. Czekamy na rozstrzygnięcie.

ZAW STOART – wniosek o przyznanie dofinansowania ze środków funduszu promocyjnego ZAW STOART w trybie konkursowym. Projekt: „Wielcy kompozytorzy, mistrzowskie wykonania”. Wartość projektu: 10.000,00. Wnioskowana kwota: 10.000,00.

Gmina Krzywiń – Otwarty konkurs ofert na wykonanie w 2025 roku w formie wspierania zadań publicznych będących realizacją zadań samorządu gminnego w zakresie kultury. Projekt: „Przygotowanie publikacji poświęconej dziejom wsi Łuszkowo oraz organizacja kolejnej edycji nocnego zwiedzania powiatu kościańskiego”. Wartość projektu: 15.000,00. Wnioskowana kwota: 7.500,00.

Starostwo powiatowe w Kamieńcu Ząbkowickim – Oferta realizacji zadania publicznego, o której mowa w art. 14 ust. 1* ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. O działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (dz. U. Z 2018 r. Poz. 450, z późn. zm.). Projekt: „Ostatni Książę” – wielojęzyczna publikacja poświęcona mauzoleum księcia Wilhelma Ernsta von Sachsen-Weimar-Eisenach w Henrykowie.

Wartość projektu: 12.000,00. Wnioskowana kwota: 8.000,00.

RAZEM: WARTOŚĆ PROJEKTÓW: 74.400,00 ZŁ | WNIOSKOWANA KWOTA: 52.400,00 ZŁ

Nagroda Samorządu województwa wielkopolskiego

By Adminus | 6 listopada 2024

Pragniemy się podzielić radosną wiadomością. Podczas dzisiejszej, jubileuszowej gali XXV edycji Konkursu „Działania proekologiczne i prokulturowe w ramach strategii rozwoju województwa wielkopolskiego”, nasza Fundacja została nagrodzona przez Kapitułę za projekt rewitalizacji grobowca rodziny Zakrzewskich w Gryżynie. Okolicznościowy dyplom oraz nagrodę finansową w kwocie 10.000 odebrał prezes Zarządu dr Emilian Prałat. Jesteśmy niezwykle szczęśliwi, że ten wysiłek został zauważony i doceniony. Zdobyta nagroda pozwoliła nam wyrównać wkład własny poniesiony w tegorocznych konkursach, których Fundacja realizuje aż 10! Bardzo dziękujemy!